“Gánh hát” song ngữ: Lưu giữ nghệ thuật truyền thống

“Gánh hát lưu diễn muôn phương” là một artbook song ngữ Việt – Anh“Gánh hát lưu diễn muôn phương” là một artbook song ngữ Việt – AnhSau một thời hạn tìm hiểu và khám phá thưởng thức, Hồ Phương Thảo cùng nhóm bạn trẻ như Ngô Mỹ Triều Giang, Nguyễn Hoàng Tấn đã trình làng 30 mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ diễn xướng và 6 liên hoan dân gian Nước Ta .Nhằm lưu giữ những giá trị truyền thống cuội nguồn, nhóm tác giả trẻ còn ra mắt một số ít mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ được liệt vào list cần bảo vệ khẩn cấp vì không được thực hành thực tế liên tục, và ít được người theo dõi đại chúng chăm sóc như : Ca trù, hát dô, hát đúm, hát then …

Nhật ký cá nhân thành dự án văn hoá

Hồ Phương Thảo – tác giả nội dung cho biết, mỗi lần được thưởng thức một vở diễn, một loại hình nghệ thuật diễn xướng hoặc lễ hội dân gian, cô cảm nhận được nhiệt huyết của từng diễn viên với vai diễn, cảm thấy được cùng sống, cùng yêu – ghét với chính nhân vật được hóa thân.

Đó chính là nguyên do mà Thảo cùng những bạn trẻ bắt tay vào triển khai dự án Bất Động Sản để cho ra đời cuốn sách song ngữ “ Gánh hát lưu diễn muôn phương ”. Nhóm tác giả trẻ mong góp một chút ít sức lực lao động để ra mắt đến nhiều người hơn, về những mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ diễn xướng và liên hoan dân gian đầy sắc tố, mang đậm văn hóa truyền thống Nước Ta .Hồ Phương Thảo nói rằng, sáng tạo độc đáo bắt đầu chỉ đơn thuần là cuốn nhật ký cá thể ghi chép về những diễn xướng nghệ thuật và thẩm mỹ truyền thống cuội nguồn. Tuy nhiên, sau khi cô gái sinh năm 1992 này liên kết với hoạ sĩ Nguyễn Hoàng Tấn ( sinh năm 1997 ) thì đã nảy dự tính tăng trưởng thành một dự án Bất Động Sản .“ Từ khi mở màn dự án Bất Động Sản, nhóm đã chọn dịp giỗ tổ Sân khấu ( 12/8 âm lịch ) làm ngày ra đời cũng như bật mý những thông tin đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, do tác động ảnh hưởng của dịch Covid-19, nên mọi việc không theo dự liệu ”, Hồ Phương Thảo cho biết .Nghệ thuật diễn xướng và tiệc tùng dân gian truyền thống lịch sử ở Nước Ta vô cùng phong phú, được duy trì và tăng trưởng bởi những dân tộc bản địa ở những vùng đất trải dài từ Bắc vào Nam. Mỗi mô hình đều mang những giá trị văn hóa truyền thống và ý thức to lớn trong đời sống hoạt động và sinh hoạt của người Việt .Các bạn trẻ đã liên hệ trực tiếp với những chuyên viên, nghệ sĩ nhờ tư vấn về mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ diễn xướng dân gian đặc trưng vùng miền. Đồng thời, nhóm cũng khám phá qua sách, những website về di sản văn hóa truyền thống phi vật thể và chiêm ngưỡng và thưởng thức trực tiếp từng mô hình thẩm mỹ và nghệ thuật, tiệc tùng .Nhóm cũng chứng minh và khẳng định mẫu sản phẩm này không có tính nghiên cứu và điều tra khoa học. Đơn giản đây chỉ là hiệu quả của hành trình dài tìm về cội nguồn, để tự tò mò và cảm nhận. Tuy vậy, từ ý thức và đam mê lưu giữ giá trị truyền thống cuội nguồn dân tộc bản địa, những người trẻ đã tạo và truyền cảm hứng đến phần đông công chúng yêu dấu văn hoá .Một số loại hình nghệ thuật được liệt vào danh sách cần bảo vệ khẩn cấp cũng được nhóm các bạn trẻ tìm hiểu và nhắc tới.Một số loại hình nghệ thuật được liệt vào danh sách cần bảo vệ khẩn cấp cũng được nhóm các bạn trẻ tìm hiểu và nhắc tới.

Lan tỏa giá trị nguồn cội

“Tìm hiểu, thưởng thức các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống là một hành trình tìm về nguồn cội mà mỗi người sẽ có những suy nghĩ, cảm nhận riêng. Trong tương lai, nhóm mong muốn sẽ lan tỏa được giá trị nhân văn của cuốn sách tới nhiều người và đưa dự án lên nhiều nền tảng khác nhau”. Hồ Phương Thảo

Họa sĩ Nguyễn Hoàng Tấn san sẻ, quy trình điều tra và nghiên cứu để chắt lọc thông tin về những mô hình thẩm mỹ và nghệ thuật dân gian gặp khá nhiều khó khăn vất vả. Đặc biệt là tính xác nhận của từng mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ so với hoa văn họa tiết của những phục trang truyền thống lịch sử .Với vai trò là hoạ sĩ phong cách thiết kế, Hoàng Tấn phải chọn phong thái tương thích để tiếp cận với người trẻ. Khi đã tinh lọc qua nhiều lớp tạo hình để có diện mạo ở đầu cuối, việc cân chỉnh và hòa giải bố cục tổng quan cũng rất quan trọng sao cho uyển chuyển những yếu tố, từ nhạc cụ, phục trang, động tác hay tín ngưỡng …Để lan toả giá trị truyền thống cuội nguồn, Triều Giang bắt tay vào việc biên dịch nội dung sang tiếng Anh. Các thuật ngữ dân gian như “ đào ”, “ kép ”, “ trống chầu ” hoặc tên loại nhạc cụ chỉ có ở Nước Ta yên cầu cô phải dành nhiều thời hạn, sức lực lao động tìm từ tương thích để người bè bạn quốc tế dễ tưởng tượng .Quá trình biên dịch, Giang đã phát hiện và hiệu chỉnh những từ tiếng Anh bị hiểu sai nhưng lại được dùng khá phổ cập lúc bấy giờ. Điển hình như “ Đờn ca tài tử ” được Google dịch thành “ southern amateur music ”, trong khi phải hiểu đúng “ tài tử ” chỉ “ những người có năng lực, tài nghệ ” nên phải thay bằng “ music of talents ” ( âm nhạc của người kĩ năng ) thì sẽ gần nghĩa hơn .Tuy nhiên, nhóm vẫn ưu tiên dùng nguyên từ “ Đờn ca tài tử ” là tên riêng như cách UNESCO đã dùng, để tạo dấu ấn Nước Ta giống như bánh mì hay phở .Bằng những dòng thông tin gắn gọn, dễ hiểu và dễ nhớ tích hợp với hình minh hoạ sinh động, nhóm bạn trẻ đã tạo ra “ Gánh hát lưu diễn muôn phương ” đậm đặc tính văn hoá .

Như Sân khấu Dù kê, nhóm Hồ Phương Thảo ghi chú: Nghệ thuật Sân khấu Dù kê (L’khôn Ba Sắc) là một loại hình biểu diễn sân khấu của người Khmer có sự tổng hòa các loại hình nghệ thuật, như: Ca, múa, nhạc, ca kịch, phục trang, hóa trang, lễ hội, vũ thuật, hội họa và ẩm thực.

Sân khấu Dù kê là sự thừa kế nền nghệ thuật và thẩm mỹ sân khấu Khmer trước đó ( nghệ thuật và thẩm mỹ Rô băm ), đồng thời tiếp thu một cách có tinh lọc và phát minh sáng tạo những thành tựu của nghệ thuật và thẩm mỹ sân khấu của người Kinh, Hoa, phương Tây. Nghệ thuật sân khấu Dù kê của Tỉnh Sóc Trăng được công nhận Di sản văn hóa truyền thống phi vật thể vương quốc năm năm trước .Hay như phần “ Hội Gióng ”, nhóm đề “ là một liên hoan dân gian truyền thống cuội nguồn hằng năm sống sót đã hơn 1.000 năm, diễn ra ở khoảng chừng hơn 10 địa phương tại TP.HN để tưởng niệm và ca tụng chiến công của người anh hùng truyền thuyết thần thoại Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Nước Ta ” .Gần đây, ngoài nhóm của Hồ Phương Thảo đã Open khá nhiều những bạn trẻ thương mến truyền thống lịch sử tìm về nguồn cội bằng những dự án Bất Động Sản văn hoá. Như ba sinh viên Trường ĐH FPT Cần Thơ phỏng dựng phục trang của 54 dân tộc bản địa bằng dự án Bất Động Sản sách và công nghệ tiên tiến thực tiễn ảo. Hay như sinh viên Nguyễn Phương Vy ( ĐH Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh ) phỏng dựng hát Bội trên bảng vần âm .

Viết một bình luận