Giáo Trình An sinh xã hội – Tài liệu text

Giáo Trình An sinh xã hội – Tài liệu text

Giáo Trình An sinh xã hội - Tài liệu textTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Bộ môn kinh tế bảo hiểm

  

Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Văn Định

Quý khách đang xem: Giáo Trình An sinh xã hội – Tài liệu text

Giáo trình
An sinh làng mạc hội

Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân

Năm – 2008

Giáo trình

Môc lôc

Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n i

MỤC LỤC

MỤC LỤC i
DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU ix
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT x
LỜI NÓI ĐẦU 1
Chương I. TỔNG QUAN VỀ AN SINH XÃ HỘI 3
I. GIỚI THIỆU 3
II. VAI TRÒ CỦA AN SINH XÃ HỘI 7
2.1. An sinh xã hội luôn khơi dậy được tinh thần đoàn kết
và giúp đỡ lẫn nhau trong số đông xã hội 7

2.2. An sinh xã hội góp phần đảm bảo công bằng xã hội 8
2.3. An sinh xã hội vừa là một nhân tố bất biến, vừa là một

nhân tố động lực cho sự phát triển kinh tế – xã hội 9

2.4. An sinh xã hội là “chất xúc tác” giúp các nước, các

dân tộc hiểu biết và xích lại gần nhau hơn, không

phân biệt thể chế chính trị, màu da và văn hoá 10

III. BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA AN SINH XÃ HỘI 10

3.1. Khái niệm 10

3.2. Bản chất của an sinh xã hội 13

3.3. Chức năng của an sinh xã hội 17

IV. CÁC CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 19

4.1. Bảo hiểm xã hội 19

4.2. Cứu trợ xã hội 20

4.3. Ưu đãi xã hội 21

4.4. Chính sách xoá đói giảm nghèo 23

4.5. Quỹ dự phòng 24

Gi¸o tr×nh An Sinh x∙ héi

Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n ii

V. AN SINH XÃ HỘI Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI . 26

5.1. ASXH ở Cộng hoà Liên bang Đức 26

5.2. ASXH ở Mỹ 29

5.3. ASXH ở Trung Quốc 31

5.4. ASXH ở Nhật Bản . 33

5.5. ASXH ở Ma-lai-xia 36

VI. VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC LAO ĐỘNG QUỐC TẾ

TRONG AN SINH XÃ HỘI 37

6.1. Giới thiệu về Tổ chức Lao động Quốc tế 37

6.2. Vai trò của ILO trong ASXH 38

6.3. Quan hệ Việt Nam – ILO 41

VII. ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG CỦA

MÔN HỌC AN SINH XÃ HỘI 42

7.1. Đối tượng và nhiệm vụ . 42
7.2. Những nội dung chủ công của môn học An sinh xã hội 44

Chương II. BẢO HIỂM XÃ HỘI . 45

I. BẢN CHẤT CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI 45

1.1. Sự ra đời và phát triển của bảo hiểm xã hội 45

1.2. Khái niệm về bảo hiểm xã hội 49

1.3. Bản chất của bảo hiểm xã hội 50

1.4. Chức năng của bảo hiểm xã hội 51

II. BẢO HIỂM XÃ HỘI TRONG HỆ THỐNG AN

SINH XÃ HỘI 53

2.1. Bảo hiểm làng mạc hội được coi là “lưới” đầu tiên và quan
trọng nhất của hệ thống An sinh xã hội 53

2.2. Bảo hiểm xã hội điều tiết các chính sách trong hệ

thống an sinh xã hội 55

III. HỆ THỐNG CÁC CHẾ ĐỘ BHXH 56
3.1. Chính sách bảo hiểm xã hội và chế độ bảo hiểm xã hội 56
Môc lôc
Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n iii
3.2. Nội dung cơ bản của các chế độ bảo hiểm xã hội 60
3.2.1. Chế độ chăm sóc y tế 60
3.2.2. Chế độ trợ cấp ốm đau 63
3.2.3. Chế độ trợ cấp thất nghiệp 66
3.2.4. Chế độ trợ cấp tuổi già 69
3.2.5. Chế độ trợ cấp tai nạn công phu và bệnh nghề nghiệp 72

3.2.6. Chế độ trợ cấp gia đình 77

3.2.7. Chế độ trợ cấp thai sản 79

3.2.8. Chế độ trợ cấp tàn tật 82

3.2.9. Chế độ trợ cấp tiền tuất 84

IV. TÀI CHÍNH BẢO HIỂM XÃ HỘI 87

4.1 Khái niệm và đặc điểm của tài chính bảo hiểm xã hội 87

4.1.1 Khái niệm 87

4.1.2. Đặc điểm của tài chính bảo hiểm xã hội 93

4.2. Quản lý tài chính bảo hiểm xã hội 96

4.2.1. Nguyên tắc và cơ chế quản lý tài chính bảo hiểm

xã hội 96

4.2.2. Nguồn tài chính bảo hiểm xã hội 98
4.2.3. Sử dụng tài chính bảo hiểm xã hội 105
V. BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM 106
5.1. Sự ra đời và sản xuất 106

5.2. Tổ chức thực hiện bảo hiểm xã hội 110

5.3. Các chế độ bảo hiểm xã hội hiện hành 112
5.4. Quĩ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam 113
5.4.1. Đối với BHXH bắt buộc 113
5.4.2. Đối với BHXH tự nguyện: 116
5.4.3. Đối với bảo hiểm thất nghiệp 117
Chương III. CỨU TRỢ XÃ HỘI 119
I. KHÁI NIỆM VÀ MỤC TIÊU CỦA CỨU TRỢ XÃ HỘI 119
1.1. Khái niệm 119
1.2. Mục tiêu của cứu trợ xã hội 124
Gi¸o tr×nh An Sinh x∙ héi
Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n iv
II. NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VỀ CỨU TRỢ XÃ HỘI 125
2.1. Mọi thành viên trong xã hội đều có quyền được cứu
trợ xã hội khi cần thiết 125

2.2. Nhà nước là chủ thể chính thực hiện cứu trợ xã hội 126
2.3. Xã hội hóa hoạt động cứu trợ xã hội là xu hướng tất
yếu hiện giờ 127

2.4. Các đối tượng được cứu trợ xã hội phải có trách
nhiệm đối với bản thân và số đông 129

2.5. Cứu trợ xã hội là cơ sở để phát triển xã hội bền vững 130
III. ĐỐI TƯỢNG ĐƯỢC CỨU TRỢ XÃ HỘI 131
IV. CÁC HÌNH THỨC CỨU TRỢ XÃ HỘI 139
4.1. Cứu trợ xã hội thường xuyên 139
4.2. Cứu trợ xã hội đột xuất 141

4.3. Cứu trợ xã hội bằng tiền 142

4.4. Cứu trợ xã hội bằng hiện vật 144

V. TÀI CHÍNH CỨU TRỢ XÃ HỘI 145

5.1. Nguồn tài chính 145

5.2. Sử dụng các nguồn tài chính trong cứu trợ xã hội 148

VI. CỨU TRỢ XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 149

Chương IV. ƯU ĐÃI XÃ HỘI 155

I. KHÁI NIỆM VÀ MỤC ĐÍCH CỦA ƯU ĐÃI XÃ HỘI 155

1.1. Khái niệm 155

1.2. Mục đích của ưu đãi xã hội 157

II. NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VỀ ƯU ĐÃI XÃ HỘI 158

III. ĐỐI TƯỢNG ĐƯỢC HƯỞNG ƯU ĐÃI XÃ HỘI 161

3.1. Những người có cống hiến đặc biệt trong công cuộc

bảo vệ Tổ quốc 161

3.1.1. Liệt sĩ và gia đình liệt sĩ 161
3.1.2. Thương binh và bệnh binh 162
3.1.3. Những người tham gia hoạt động cách mạng 163
Môc lôc
Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n v
3.2. Những người có cống hiến đặc biệt trong công cuộc
xây dựng đất nước 163

IV. CÁC HÌNH THỨC ƯU ĐÃI XÃ HỘI 164

4.1. Ưu đãi về vật chất 164

4.2. Ưu đãi về tinh thần 165

V. TÀI CHÍNH ƯU ĐÃI XÃ HỘI 166

5.1. Nguồn tài chính 166

5.2. Quản lý và sử dụng nguồn tài chính ưu đãi xã hội 166

5.2.1. Đối với nguồn tài chính do Ngân sách Trung ương

và Ngân sách địa phương cung cấp 166

5.2.2. Đối với nguồn tài chính do các tổ chức và cá nhân

đóng góp 169

VI. ƯU ĐÃI XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 171
6.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về Ưu đãi xã hội 171
6.2. Chính sách Ưu đãi xã hội ở Việt Nam qua các thời kỳ 180
6.2.1. Giai đoạn binh đao chống Pháp 180
6.2.2. Giai đoạn nội chiến chống Mỹ (từ 1954 đến

tháng 04/1975) 182

6.2.3. Giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1985 185
6.2.4. Giai đoạn từ năm 1985 đến năm 1994 187
6.2.5. Giai đoạn từ năm 1995 đến nay 188
6.3. Những kết quả và bài học kinh nghiệm trong quá
trình thực hiện chính sách ưu đãi xã hội ở Việt Nam 188

6.3.1. Những kết quả đạt được 188
6.3.2. Những bài học kinh nghiệm 191
Chương V. QUỸ DỰ PHÒNG VÀ CHƯƠNG TRÌNH 193
XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO 193
I. QUỸ DỰ PHÒNG 193
1.1. Lý do thiết lập Quỹ dự phòng 193
1.2. Đặc điểm Quỹ dự phòng 194
Gi¸o tr×nh An Sinh x∙ héi
Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n vi
1.3. Nguồn hiện ra và mục đích sử dụng Quü dù

phßng 195

1.3.1. Nguồn hiện ra 195

1.3.2. Mục đích sử dụng 197

II. CHƯƠNG TRÌNH XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO 198

Xem nhiều hơn: khong mac quan ao di ra duong

2.1. Xoá đói giảm nghèo với An sinh xã hội 198
2.1.1. Đói nghèo và nguyên nhân của đói nghèo 198
2.1.2. Xoá đói giảm nghèo 204
2.1.3. Xoá đói giảm nghèo với An sinh xã hội 206
2.2. Nội dung chương trình xoá đói giảm nghèo 208
2.2.1. Tạo điều kiện cho người nghèo tạo ra sản xuất

tăng thu nhập 208

2.2.2. Tạo điều kiện để người nghèo tiếp cận các dịch vụ
xã hội chủ công 210

2.2.3. Mở rộng mạng lưới ASXH đến với người nghèo 213

2.3. Nguồn tài chính xoá đói giảm nghèo 214

Chương VI. BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI VÀ CÁC DỊCH

VỤ HỖ TRỢ AN SINH XÃ HỘI 217

I. BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI 217
1.1. Khái quát chung về bảo hiểm thương mại 217

1.1.1. Khái niệm bảo hiểm thương mại 217

1.1.2. Đặc điểm của Bảo hiểm thương mại 219

1.1.3. Phân loại Bảo hiểm thương mại 220

1.2. Bảo hiểm thương mại trong cơ chế quản lý rủi ro của

xã hội 222

1.3. Vai trò của Bảo hiểm yêu quý mại trong hệ thống An

sinh xã hội 225

1.3. Những nghiệp vụ Bảo hiểm thương mại chủ yếu 228

1.3.1. Bảo hiểm hỏa hoạn 228

1.3.2. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới 230

1.3.3. Bảo hiểm trách nhiệm của chủ sử dụng công sức
đối với người công sức 233

Môc lôc
Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n vii
1.3.4. Bảo hiểm cấu kết con người và bảo hiểm toàn diện

học sinh 235

1.3.5. Bảo hiểm nhân thọ 238

II. CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ AN SINH XÃ HỘI 240

Chương VII. NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ AN SINH

XÃ HỘI 243

I. SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ

AN SINH XÃ HỘI 243

II. TRÁCH NHIỆM CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ

AN SINH XÃ HỘI 246

2.1. Trách nhệm của Chính phủ 246

2.2. Trách nhiệm của chính quyền địa phương 249

III. TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC TỔ CHỨC KINH TẾ- XÃ

HỘI VÁ CÁ NHÂN ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ ASXH 251

3.1. Trách nhiệm của các tổ chức kinh tế- xã hội 251

3.2. Trách nhiệm của các cá nhân trong xã hội 254

IV. CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ

ASXH 255

4.1. Xây dựng kế hoạch chiến lược nâng cao nhận thức về

ASXH 255

4.2. Thực hiện tuyên truyền giáo dục về ASXH 256
4.3. Phát triển các kênh thông tin về ASXH 258
Xây dựng các trang WEB thông tin 258
Hình thành các địa điểm cung cấp thông tin 258

Công bố các báo cáo tài chính định kỳ 259

4.4. Huy động và xây dựng đủ nguồn lực để nâng cao

nhận thức về ASXH 260

Về nhân lực 260

Về tài chính 261

Gi¸o tr×nh An Sinh x∙ héi

Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n viii

Chương VIII. QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH

XÃ HỘI 262

I. SỰ CẦN THIẾT CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN

SINH XÃ HỘI 262

II. NGUYÊN TẮC VÀ CƠ SỞ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

AN SINH XÃ HỘI 267

2.1. Nguyên tắc của quản lí Nhà nước về ASXH 267

2.1.1. Đảm bảo đúng pháp luật và chuẩn mực quốc tế 267

2.1.2. Đảm bảo công khai và dân chủ 268

2.1.3. Nhà nước quản lí thống nhất 269

2.1.4. Đảm bảo tính linh hoạt 269

2.2. Cơ sở quản lí Nhà nước về ASXH 270

2.2.1. Định hướng và mục tiêu của Nhà nước 270

2.2.2. Luật pháp quốc gia và các chuẩn mực quốc tế 271

2.2.3. Điều kiện kinh tế xã hội 272

2.2.4. Nhận thức của công chúng về ASXH 273

III. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ AN SINH XÃ HỘI 274

3.1. Xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển ASXH 274
3.2. Hoạch định hệ thống các chính sách ASXH 275
3.3. Ban hành văn bản pháp quy 276
3.4. Tổ chức bộ máy, hướng dẫn, giám sát, thanh tra và
kiểm tra việc thực hiện chính sách ASXH 277

IV. CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH

XÃ HỘI 277

TÀI LIỆU THAM KHẢO 281

Danh mục sơ đồ phiên bảng biểu

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân ix

DANH MC S BNG BIU

Hỡnh 1.1: T l ph thuc v chi tiờu ASXH cho ngi gi

cỏc nc EU 7

Hỡnh 1.2: Phõn phi li GDP qua h thng ASXH mt s

nc (0888806742

Hỡnh 1.3: Tng li an sinh xó hi 16

S 1.1: H thng chớnh sỏch an sinh xó hi 26

S 2.1: Ngun hỡnh thnh qu bo him xó hi bt buc 101

S 2.2: Ni dung chi qu bo him xó hi 106

S 2.3: Mụ hỡnh t chc Bo him xó hi Vit Nam 111

Bng 2.1: Mc úng gúp bo him xó hi mt s nc trờn

th gii 104

Bng 2.2: Thu chi qu BHXH bt buc Vit Nam (2002

2006) 115

Bng 2.3: Cõn i thu chi qu BHYT Vit Nam nm 0888806742

Bng 5.1: Qu d phũng mt s nc trờn th gii 196

Bng 5.2: Mc chun nghốo ti Vit Nam qua cỏc giai on 200

Bng 5.3: Thc trng nghốo úi Vit Nam nm 0888806742

B

ng 5.4: S h nghốo v t l h nghốo mt s nm trờn

ton quc 202

Bng 6.1: C ch qun lý ri ro ca xó hi v vai trũ ca cỏc

thnh viờn 223

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân x

DANH MC CC T VIT TT

ASXH – An sinh xó hi

BHXH – Bo him xó hi

WTO – T chc Thng mi Quc t

ILO – T chc Lao ng Quc t

TNDS – Trỏch nhim dõn s

BHYT – Bo him y t

BHNT – Bo him nhõn th

FAO – T chc Nụng lng Th gii

BHTM – Bo him thng mi

TNL – Tai nn lao ng

BNN – Bnh ngh nghip

GDP – Tng sn phm quc ni

Tμi liÖu tham kh¶o

Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 1

LỜI NÓI ĐẦU

Bắt đầu từ những năm 1960 của thế kỷ XX, An sinh xã hội
(ASXH) đã được xây dựng thành một môn khoa học độc lập và
đưa vào giảng dạy ở rất nhiều trường đại học kinh tế, đại học khoa
học xã hội và nhân văn ở nhiều nước trên thế giới. Điều này không
phải ngẫu nhiên,bởi vì ASXH có phạm vi bao phủ rộng và ảnh
hưởng đến cuộc s
ống của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội.
Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang trong quá trình thiết kế
và xây dựng các chính sách pháp luật, các chương trình ASXH để

đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Trước bối cảnh đó, việc tổ chức

sưu tầm, nghiên cứu và phổ biến những kiến thức khoa học tiên

tiến về ASXH là yêu cầu cấp bách và rất cần thiết.

Để đ

áp ứng yêu cầu nghiên cứu, giảng dạy và học tập của
giáo viên và sinh viên các chuyên ngành khối kinh tế, xã hội và
nhân văn, Bộ môn Kinh tế bảo hiểm – Trường Đại học Kinh Tế
Quốc Dân tổ chức biên soạn cuốn giáo trình An Sinh Xã Hội. Với
kinh nghiệm giảng dạy đã tích luỹ được, với sự cố gắng tìm tòi
nghiên cứu của giáo viên, cuốn giáo trình này đã chọn lọc trình
bày những vấn đề lý luận c
ơ bản về ASXH và mỗi vấn đề lý luận
đều được liên hệ với thực tế Việt Nam và các nước trên thế
giới.Hy vọng cuốn giáo trình ASXH sẽ phục vụ kịp thời cho giáo
viên và sinh viên, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu dụng cho các

nhà kinh nghiên cứu, các nhà quản lý và những ai quan tâm đến

lĩnh vực này.

Gi¸o tr×nh An Sinh x∙ héi

Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 2

Tham gia biên soạn cuốn giáo trình này gồm có:

PGS – TS. Nguyễn văn Định – Chủ biên và biên soạn các

chương I, VII

TS Phạm Thị Định, biên soạn các chương V, VI

Ths. Tôn Thị Thanh Huyền, biên soạn các chương III, VII

Ths. Tô Thị Thiên Hương, biên soạn chương II

Ths. Nguyễn Thị Chính, biên soạn chương IV

Ths. Bùi Quỳnh Anh, biên soạn chương VIII

Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc

nhằm hoàn thiện nội dung của giáo trình.

Chủ biên

PGS.TS Nguyễn Văn Định

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 3

Chng I

TNG QUAN V AN SINH X HI

I. GII THIU

An sinh xã hội (ASXH) là một cụm từ thoạt nghe tởng nh

mới, song trên thực tế với nội dung và hình thức hết sức đa dạng,

phong phú, đợc hình thành và phát triển tự phát hoặc tự giác, đã

đợc thực hiện từ rất lâu đời ở nớc ta cũng nh tất cả các nớc

trên thế giới. Lịch sử phát triển của xã hội loài ngời đã luôn chứng

kiến và thừa nhận một thực tế là: cuộc sống của con ngời trên trái

đất, dù ở bất kỳ giai đoạn phát triển nào, bất kỳ chế độ xã hội nào

cũng luôn phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên và môi trờng

sống. Những rủi ro, bất hạnh, những khó khăn ngoài ý muốn đã

luôn làm cho một bộ phận dân c rơi vào tình cảnh “yếu thế” trong

xã hội. Để có thể tiếp tục tồn tại và phát triển, họ cần nhận đợc sự

trợ giúp của xã hội, mà trong đó Nhà nớc đóng vai trò hết sức

quan trọng nhờ có hệ thống an sinh xã hội của mình.

Ngay từ thời xa xa, để đối phó với những rủi ro, bất hạnh và

những khó khăn trong cuộc sống, con ngời đã tìm cách tự cứu

mình và giúp đỡ lẫn nhau bằng các biện pháp “tích cốc phòng

cơ”, “lá lành đùm lá rách”. Cùng với thời gian, sự cu mang đùm

bọc, tinh thần tơng thân, tơng ái đó ngày càng đợc mở rộng và

phát triển dới nhiều hình thức khác nhau. Tinh thần đoàn kết và

hớng thiện đó đã có tác động tích cực đến nhận thức và công
việc xã hội của Nhà nớc ở các chế độ xã hội khác nhau. Từ thực
tế khách quan này đã làm cho chế độ an sinh xã hội ra đời và

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 4

hệ thống an sinh xã hội của các nớc trên thế giới đợc hình

thành và phát triển.

Cho dù hệ thống an sinh xã hội của mỗi nớc trên thế giới ra

đời sớm hay muộn, đơn giản hay phức tạp, hoàn thiện hay cha

hoàn thiện, nhng nhận thức về an sinh xã hội cũng nh sự cần

thiết khách quan của an sinh xã hội đối với mỗi nớc là rất sâu sắc

và tơng đối thống nhất, bởi vì:

+ Thứ nhất, do lực lợng sản xuất ngày càng phát triển, do quá

trình công nghiệp hoá ngày càng diễn ra nhanh chóng ở các nớc,

cho nên giai cấp công nhân làm thuê ngày càng đông đảo. Trớc

đây, ở nông thôn, quan hệ họ hàng, làng xã là một tấm lá chắn bền

vững và truyền kiếp bảo vệ cho họ mỗi khi gặp khó khăn. Nhng

giờ đây, ngời công nhân làm thuê chỉ còn dựa vào tiền lơng, tiền

công hàng tháng để có ăn, có mặc và có chỗ ở. Vậy làm gì để giảm

nhẹ rủi ro khi không có lơng do ốm đau, tai nạn, thất nghiệp hoặc

khi về già?

+ Thứ hai, những thảm họa do động đất, núi lửa, bão lụt có

thể xảy ra bất cứ lúc nào, v ở bất cứ đâu trên thế giới mà con

ngời không lờng trớc đợc, có thể cùng một lúc làm hàng vạn

ngời chết, hàng triệu ngời mất nhà cửa và lâm vào tình cảnh bần

cùng. Chẳng hạn, trận động đất xảy ra Pakixtan năm 2005 đã làm

hơn 0888806742 ngời thiệt mạng và hơn 1 triệu ngời mất nhà cửa.

Cơn bão Katrina ở Mỹ năm 2005 đã làm gần 1.800 ngời chết và

thiệt hại ớc tính lên tới 135 tỷ đô la. Năm 2006, cơn bão số 6 (còn

gọi là cơn bão Sangxane) đổ bộ vào nớc ta đã gây thiệt hại về kinh

tế gần 0888806742 tỷ đồng và 57 ngời thiệt mạng Chính vì vậy, tổ
chức hợp tác và phát triển kinh tế thế giới (OECD) đã khuyến cáo:
“Một loạt các thảm hoạ trên quy mô lớn xảy ra trong những năm
vừa qua đã gây nên những tổn thất “siêu lớn” có thể nằm ngoài khả
năng của ngành bảo hiểm hay thậm chí của Nhà nớc và do đó cần
Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 5
có sự chung sức của cả hai bên cũng nh sự hợp tác quốc tế để đảm
bảo an sinh xã hội cho các nớc.
+ Thứ ba, do chiến tranh và hậu quả của những cuộc chiến
tranh, do khủng bố và những cuộc xung đột vũ trang đã làm cho
hàng nghìn, hàng vạn và thậm chí hàng triệu những số phận bất
hạnh lâm vào tình cảnh bần cùng, khốn khó Hậu quả để lại cho
họ không chỉ là sự thiếu thốn về vật chất, mà còn là những nỗi đau
sâu thẳm về tinh thần. Tht vy, chỉ trong vòng hơn 3 năm vừa qua,
cuộc chiến ở Irắc đã cớp đi sinh mạng của hơn 3.000 ngời. Hoặc
cuộc chiến tranh ở Việt Nam do Mỹ gây ra đã lùi xa hơn 30 năm
nay, nhng hậu quả để lại cho dân tộc ta là hơn 0888806742 nghìn
ngời bị nhiễm chất độc màu da cam, hơn 1 triệu thơng bệnh binh
và gia đình liệt sĩ. Cả nớc phải đùm bọc họ và gia đình họ, đồng
thời Chính phủ phải có những chính sách u đãi đặc biệt đối với
họ. Hay sự kiện khủng bố ngày 0888806742 ở Mỹ đã cớp đi mạng
sống của gần 3.000 ngời vô tội, hậu quả đã ảnh hởng đến toàn bộ
đời sống kinh tế – xã hội nớc Mỹ và chắc chắn những gia đình
không may có ngời xấu số phải gánh chịu là rất nặng nề, an sinh
xã hội bất ổn
+ Thứ t, trong điều kiện kinh tế thị trờng và trong xu hớng
toàn cầu hoá hiện nay, thất nghiệp luôn là mối đe doạ thờng trực
đối với ngời công trạng và nhất là với giới trẻ, đặc biệt là ở những

nớc đang phát triển, nơi thanh thiếu niên ở lứa tuổi này chiếm tỷ

lệ lớn trong lực lợng công tích. Trong mt thập kỷ qua (1995-
2005), ở Đông Nam á tỷ lệ giới trẻ bị thất nghiệp tăng 35%. ở
Indônêxia độ tuổi 19-20 có tỷ lệ thất nghiệp 53%. Ngay cả ở Nhật
Bản, vẫn có hơn 1,4 triệu ngời ở độ tuổi từ 15-24 rơi vào tình cảnh
thất nghiệp. Và hậu quả của thất nghiệp có ảnh hởng rất nghiêm
trọng đến những vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội của mỗi nớc và
đơng nhiên là làm cho xã hội , làm cho đất nớc bất ổn.
Giáo trình An Sinh x hội
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 6
+ Thứ năm, xu hớng già hoá trên thế giới trong gần 2 thập kỷ
qua diễn ra khá nhanh, nhất là ở những nớc kinh tế phát triển do
một số nguyên nhân nh: tỷ lệ sinh giảm, mức sống của ngời dân
ngày một cao hơn, công tác chăm sóc y tế đảm bảo và sự tiến bộ
vợt bậc của khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực y học, đã làm cho
tuổi thọ của ngời dân tăng cao. Đây là một dấu hiệu rất đáng
mừng, song mặt trái của nó là cơ cấu dân số có sự thay đổi mạnh.
ở Nhật Bản hiện nay trong tổng số dân đã có 14,3% số ngời từ 60
tuổi trở lên và ở Italia là 13,8%. Theo dự báo của ILO, đến năm
2020 tỷ lệ ngời già có độ tuổi từ 60 trở lên ở Nhật Bản sẽ là
40,3%, ở Italia là 36% còn ở Trung Quốc vào khoảng 14,5%
Tình trạng này sẽ diễn ra ở rất nhiều nớc trên thế giới và đang trở
thành một xu hớng tất yếu. Nh vậy, việc đảm bảo cuộc sống cho
ngời già khi hết tuổi lao động sẽ là một vấn đề tác động trực tiếp

đến an sinh xã hội của mỗi nớc. Và đã có rất nhiều nớc coi đây

là một thách thức rất lớn trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội

và đồng thời là một nội dung quan trọng trong hệ thống an sinh xã

hội của mình

Theo dự báo của Uỷ ban Châu Âu năm 2006, ở 25 nớc EU,

nếu lấy năm 2005 làm gốc so sánh (năm 2005 = 100%), tỷ lệ ngời

già sống phụ thuộc sẽ tăng lên 48% vào năm 2025 và 117% vào

năm 2050. Bởi vậy, tổng tiêu dùng cho hoạt động ASXH ở những

nớc này năm 2025 tăng cao hơn mức tăng trởng GDP của họ là

4% và năm 2050 là 16%. Tơng tự, tổng số tiền trợ cấp cho ngời

già sống phụ thuộc năm 2025 tăng cao hơn mức tăng trởng GDP

là 8% và năm 2050 là 21%. Rõ ràng, đây là một thách thức rất lớn

mà ngay từ bây giờ họ phải tính đến. Những con số trên sẽ đợc

minh hoạ bằng đồ thị sau:

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 7

Nguồn: Dự báo của Uỷ ban Châu Âu năm 2006 (ILO)

Hỡnh 1.1: T l ph thuc v chi tiờu ASXH cho ngi gi

cỏc nc EU

Xem nhiều hơn: Con gà là số mấy & mơ thấy con gà đánh đề số mấy?

Có thể nói, những lý do cơ bản nêu trên đã khẳng định rõ sự
cần thiết khách quan của an sinh xã hội và đảm bảo an sinh xã hội
luôn đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển và bất biến của

mỗi quốc gia cũng nh toàn thế giới.

II. VAI TRề CA AN SINH X HI

Với mục tiêu và bản chất tốt đẹp của mình, an sinh xã hội có

vai trò rất lớn đối với mỗi quốc gia trên thế giới và vai trò của an

sinh xã hội đợc thể hiện nh sau:
2.1 An sinh xó hi luụn khi dy c tinh thn on kt v
giỳp ln nhau trong cng ng xó hi
Sự đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong hoạt động an sinh xã hội
chính là sự san sẻ rủi ro, giảm bớt gánh nặng và nỗi đau cho những
ngời không may lâm vào hoàn cảnh yếu thế trong xã hội. Tinh
thần này đã tạo nên sự gắn kết và sức mạnh của cả cộng đồng. Chỉ
0
50
100
150
200
250
2005 200888806742
Ng ời già sống phụ thuộc
Trợ cấp cho ng ời già
Tổng chi cho ASXH
nm
T l so sỏnh
Giáo trình An Sinh x hội
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 8
có sức mạnh của cả cộng đồng mới giúp con ngời vợt qua khó

khăn khi gặp thiên tai, địch hoạ ập đến, từ đó giúp xã hội phát triển

lành mạnh và bền vững. Thực tế ở Việt Nam cũng nh các nớc

trên thế giới đã chứng minh rất rõ điều đó, chẳng hạn: Thảm hoạ

Trenôbn ở Liên Xô (cũ) năm 1981; Thảm hoạ sóng thần ở một số

nớc Đông Nam á cuối năm 2004 hay thảm hoạ động đất năm

2001 ở Thổ Nhĩ Kỳ v.v Nếu không có sự đoàn kết và tơng thân,

tơng ái của cả thế giới chắc chắn hàng triệu ngời đến nay vẫn

còn lâm vào hoàn cảnh éo le, bất hạnh.

2.2 An sinh xó hi gúp phn m bo cụng bng xó hi
Trên bình diện xã hội, ASXH là một công cụ để cải thiện
điều kiện sống và làm việc của các tầng lớp dân c, đặc biệt là đối
với những ngời nghèo khổ và những nhóm dân c “yếu thế”
trong xã hội. Trên bình diện kinh tế, ASXH là công cụ để phân
phối lại thu nhập giữa các thành viên trong cộng đồng xã hội.
Trong xu hớng toàn cầu hoá hiện nay, công cụ này ngày càng
phải đợc coi trọng, bởi vì hố ngăn cách giầu nghèo đã và đang
có xu hớng gia tăng giữa các nớc, các châu lục và ngay cả
trong phạm vi một nớc. Tháng 09/2002, Hội nghị các nguyên
thủ quốc gia họp tại Nam Phi đã đa ra kết luận: tài sản của 3 nhà
tỷ phú giàu nhất thế giới bằng tài sản của 49 quốc gia nghèo nhất
thế giới cộng lại. Hay 5% dân số giàu có trên thế giới chiếm 85%
của cải, còn 95% dân số chỉ sống bằng số của cải còn lại là 15%.
Cũng trong hội nghị này, Tổng thống Nam Phi Te-Mơ-bê-ki đa
ra một dẫn chứng rất đắt, đó là: Mỗi con bò ở nớc giàu đợc
nhận tiền trợ cấp cao hơn 3 lần thu nhập của một ngời nông dân
nớc nghèo nhất trên thế giới”. Đó là sự thật trong thế giới ngày
nay và chính điều đó mà ASXH đã đợc đông đảo ngời dân trên
thế giới quan tâm, hởng ứng. Vì ASXH ít nhiều đã góp phần
Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 9
đảm bảo công bằng xã hội thông qua việc phân phối lại của cải,
tiền bạc giữa các nhóm dân c khác nhau.
2.3 An sinh xó hi va l mt nhõn t n nh, va l mt nhõn
t ng lc cho s phỏt trin kinh t – xó hi
Là nhân tố định hình, ASXH góp phần che chắn, bảo vệ cho mỗi

thành viên trong cộng đồng, mà cụ thể là cho những ngời gặp rủi

ro hoặc rơi vào tình cảnh éo le, bất hạnh, ASXH còn là niềm an ủi

không thể thiếu đợc đối với các nạn nhân chiến tranh, nội chiến,

khủng bố. Nhờ đó mà họ có điều kiện vơn lên để xa rời những
hiện tợng tiêu cực trong xã hội, chấp hành đúng luật pháp và từ đó
góp phần ổn định tình hình chính trị, xã hội. Là nhân tố động lực
để phát triển kinh tế – xã hội, ASXH có ảnh hởng rất sâu sắc đến
nền kinh tế của mỗi nớc, nhất là khi quy mô và diện bảo vệ của
ASXH ngày càng đợc mở rộng. Với xu hớng mang tính quy luật
nh hiện nay, một bộ phận lao động nông thôn đợc chuyển dần ra
thành thị lm việc cho nên số ngời làm công ăn lơng sẽ ngày một
nhiều hơn và cuộc sống của họ phụ thuộc chủ yếu vào đồng lơng.
Với sự chuyển dch này thì nhu cầu ASXH là một tất yếu để bảo vệ
cho họ. Hoặc cụ thể hơn, nh: việc chăm sóc y tế, trợ cấp thất
nghiệp, trợ cấp TNLĐ bệnh nghề nghiệp sẽ giúp ngời công huân

có sức khoẻ tốt để làm việc, giúp họ yên tâm công tác và học tập

điều này có tác động rất lớn đến việc nâng cao NSLĐ và hiệu suất

công tác và nh vậy suy cho cùng là tác động đến sự phát triển và

tăng trởng kinh tế. Hơn nữa, các chơng trình thụ hởng dài hạn

của ASXH, nh: chơng trình h

u trí, chơng trình trợ cấp thất

nghiệp, trợ cấp TNLĐ và bệnh nghề nghiệp còn góp phần thực

hành tiết kiệm, tạo lập quỹ đầu t cho các mục tiêu kinh tế – xã hội

của đất nớc

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 10

2.4 An sinh xó hi l cht xỳc tỏc giỳp cỏc nc, cỏc dõn tc

hiu bit v xớch li gn nhau hn, khụng phõn bit th ch

chớnh tr, mu da v vn hoỏ

Trong những thập kỷ vừa qua, cả thế giới đã chứng kiến vai trò

của ASXH thông qua một loạt các chơng trình hành động có liên

quan, nh:

– Chơng trình xoá đói giảm nghèo, chơng trình an ninh

lơng thực thế giới;
– Chơng trình chống lây nhiễm HIV và đối xử bình đẳng với
những ngời bị lây nhiễm HIV;
– Chơng trình phòng chống tội phạm xuyên quốc gia;
– Chơng trình phòng chống ô nhiễm môi trờng;
– Chơng trình cứu trợ nhân đạo;
– Chơng trình phòng chống dịch cúm gia cầm H
5
N
1
v.v
Tất cả các chơng trình trên đều đợc nhân dân và Chính phủ
các nớc hởng ứng. Mặc dù, đó là những chơng trình rất lớn,
rất rộng liên quan đến tất cả các vấn đề về chính trị, kinh tế và xã
hội của mỗi nớc, song thực chất các chơng trình đều biểu hiện

việc đảm bảo ASXH nói chung. Và đến lợt mình, ASXH sẽ góp

phần đẩy lùi đói nghèo, hạn chế và đẩy lùi những hiện tợng tiêu

cực trong xã hội, từ đó làm cho thế giới hiểu biết và xích lại gần

nhau hơn

III. BN CHT V CHC NNG CA AN SINH X HI

3.1. Khỏi nim

An sinh xã hội là một thuật ngữ đợc sử dụng khá phổ biến

trên thế giới cũng nh ở Việt Nam trong những năm gần đây. Tuy

nhiên, khái niệm, bản chất và nội dung của nó vẫn còn nhiều quan

điểm nhận thức khác nhau. Vì vậy, tổ chức hệ thống an sinh xã hội

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 11

ở các nớc vẫn cha có sự thống nhất. Theo những tài liệu hiện có

thì thuật ngữ an sinh xã hội đợc sử dụng chính thức lần đầu tiên

trong tiêu đề của một đạo luật ở Mỹ – Luật 1935 về an sinh xã hội.

Năm 1938, an sinh xã hội lại xuất hiện trong một đạo luật của
Niujilan và năm 1941 đã xuất hiện trong Hiến chơng Đại Tây
Dơng. Khi Tổ chức công phu quốc tế ra đời và thông qua Công
ớc số 102 về quy phạm an sinh xã hội ngày 0888806742 thì thuật
ngữ an sinh xã hội đợc sử dụng rộng rãi ở các nớc trên thế giới.
Trong cuốn “Cẩm nang an sinh xã hội”, ILO đa ra khái niệm: “an
sinh xã hội là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của
mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng để chống lại tình
cảnh khốn khổ về kinh tế và xã hội gây ra bởi tình trạng bị ngng
hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập do ốm đau, thai sản, thơng tật
trong công sức, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già và tử vong; sự cung cấp
về chăm sóc y tế và các khoản tiền trợ cấp giúp cho các gia đình
đông con”. Trong khái niệm này, chín lý do làm ngời công sức bị

mất, giảm sút về thu nhập hoặc phát sinh thêm các khoản chi phí

cần thiết trong cuộc sống, thực chất là 9 chế độ BHXH mà ngày

này rất nhiều nớc trên thế giới đã thực hiện đợc và đó cũng đợc

coi là 9 nhánh của hệ thống an sinh xã hội lúc bấy giờ.

Bên cạnh khái niệm mà ILO đa ra, một số nhà khoa học đứng

trên các góc độ nghiên cứu khác nhau còn đa ra các khái niệm

khác nhau về an sinh xã hội. Chẳng hạn, theo H. Beverdidge – một

nhà kinh tế và xã hội học ngời Anh cho rằng: “an sinh xã hội là sự

đảm bảo về việc làm khi ngời ta còn sức làm việc và đảm bảo một

lợi tức khi ngời ta không còn sức làm việc nữa”. Hay đạo luật về

an sinh xã hội của Mỹ năm 1935 lại đa ra khái niệm, an sinh xã

hội là sự đảm bảo của xã hội, nhằm bảo trợ nhân cách cùng giá trị

của cá nhân, đòng thời tạo lập cho con ngời một đời sống sung

mãn và hữu ích để phát triển tài năng đến tột độ. Trong Hiến

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 12

chơng Đại Tây dơng thì cho rằng, an sinh xã hội là sự đảm bảo

thực hiện quyền con ngời trong hoà bình, đợc tự do làm ăn, c

trú, di chuyển, phát triển chính kiến trong khuôn khổ pháp luật,

đợc bảo vệ và bình đẳng trớc pháp luật, đợc học tập, làm việc

và nghỉ ngơi, có nhà ở, đợc chăm sóc y tế và đảm bảo thu nhập để

có thể thoả mãn những nhu cầu thiết yếu.

Theo đà phát triển kinh tế xã hội, nội dung của ASXH đã ngày

càng đợc mở rộng và vì thế mô hình tổ chức hệ thống ASXH ở

những nớc khác nhau thờng có sự khác nhau, tuỳ theo hoàn cảnh

cụ thể và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội mà từng nớc theo

đuổi. Ngày nay, nội dung của ASXH thờng đợc thể hiện ở các

chính sách kinh tế, xã hội, nh: BHXH, cứu trợ xã hội (CTXH), u

đãi xã hội (UĐXH), trợ giúp xã hội (TGXH), các quỹ dự phòng,

xoá đói giảm nghèo v.v Với nội dung đợc mở rộng này, khái

niệm về ASXH c th gii nhỡn nhn trên một bình diện mới:

“ASXH là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên trong

cộng đồng không may lâm vào hoàn cảnh yếu thế trong xã hội

thông qua các biện pháp phân phối lại tiền bạc và dịch vụ xã hội”.

Vit Nam, ASXH c ng v Nh nc c bit quan

tõm, mt mt l do mc tiờu phn u lm cho dõn giu, nc

mnh, xó hi cụng bng, dõn ch v vn minh; m

t khỏc l do hu

qu ca nhng cuc chin tranh, thiờn tai li thng xy ra trờn

din rng, t nc cũn nhiu khú khn, s h nghốo cũn

nhiu,Vỡ vy, quan nin v ASXH cng rt rừ rng. Ti Hi tho

Quc t vi ch : H thng ASXH Vit Nam ngy

22/08/2007, tin s Nguyn Hi Hu i din cho phớa Vit Nam

a ra khỏi nim: ASXH l mt h th

ng cỏc c ch, chớnh sỏch,

bin phỏp ca Nh nc v xó hi nhm tr giỳp mi thnh viờn

trong xó hi i phú vi cỏc ri ro, cỏc cỳ sc v kinh t xó hi lm

Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 13
cho h cú nguy c b suy gim mt ngun thu nhp do b m au,
thai sn, tai nn, bnh ngh nghip, gi c khụng cũn sc lao ng
hoc vỡ nhng nguyờn nhõn khỏch quan ri vo hon cnh nghốo
kh v cung cp cỏc dch v sc kho cho cng ng, thụng qua h
thng mng li v BHXH, BHYT v tr giỳp xó hi. hiu rừ
ni hm ca nhng khỏi nim trờn, cn phi i sõu tỡm hiu b
n
cht ca ASXH.
3.2. Bn cht ca an sinh xó hi
An sinh xã hội đợc tất cả các nớc trên thế giới cũng nh
Liên Hợp quốc thừa nhận là một trong những quyền của con ngời
trong mọi thời đại và mọi chế độ xã hội vì nó có mục tiêu và bản
chất rất tốt đẹp. Mục tiêu của an sinh xã hội là tạo ra một lới an
toàn cho mọi thành viên trong cộng đồng xã hội, khi bất kỳ một cá
nhân trong cộng đồng không may gặp rủi ro hoặc lâm vào tính
cảnh yếu thế. Bản chất của an sinh xã hội thể hiện ở chỗ:
– An sinh xã hội là một chế độ xã hội có mục tiêu cụ thể
và chế độ này thờng đợc cụ thể hoá bởi luật pháp, chơng
trình quốc gia và nó còn tồn tại ngay trong tiềm thức của mỗi con
ngời, mỗi cộng đồng dân tộc. Trên thế giới cũng nh ở Việt Nam,
đã có rất nhiều bộ luật và rất nhiều chơng trình kinh tế – xã hội để
cụ thể hoá chế độ an sinh xã hội, nh: Luật Bảo hiểm xã hội,

Luật trợ giúp pháp lý; Luật Phòng chống ma tuý và tệ nạn xã hội,

Chơng trình xoá đói giảm nghèo, chơng trình xoá nhà dột nát

Ngoài ra, do mục tiêu cao đẹp mà mọi ngời đều hớng tới, cho

nên an sinh xã hội từ lâu đã ít nhiều tồn tại ngay trong tiềm thức

của mọi ngời. Chẳng hạn, “tinh thần tơng thân tơng ái”, truyền

thống “lá lành đùm lá rách”, hay “thơng ngời nh thể thơng

thân” đã có từ khi loài ngời sinh ra và loài ngời coi đó là đạo lý,
là truyền thống của mỗi dân tộc, mỗi nớc. Thế nhng, an sinh xã
Giáo trình An Sinh x hội
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 14
hội là một hệ thống các chính sách, các chơng trình , cho nên để
cụ thể hoá và tổ chức thực hiện an sinh xã hội, tuỳ theo điều kiện
và hoàn cảnh của từng nớc mà ngời ta đã xây dựng thành từng
chế độ an sinh xã hội hoặc xây dựng một hệ thống an sinh xã hội
cụ thể và độc lập. Chẳng hạn, xây dựng các chế độ an sinh xã hội
để cụ thể hoá chế độ BHXH hay tổ chức một cụm chính sách
để xây dựng hệ thống an sinh xã hội nh: chế độ BHXH, chính
sách u đãi xã hội, chế độ cứu trợ xã hội

Ngun: T chc lao ng quc t (ILO)
Hỡnh 1.2: Phõn phi li GDP qua h thng ASXH mt s nc
(0888806742)
– An sinh xã hội là một cơ chế, là công cụ để thực hiện phân

phối lại thu nhập giữa các thành viên trong cộng đồng xã hội. Cơ

chế phân phối lại thu nhập vừa chặt chẽ, cụ thể theo đúng pháp luật

có liên quan, lại vừa năng động linh hoạt để phát huy tối đa sức

mạnh của cộng đồng. Trong đó, phân phối lại theo luật pháp có liên
quan đóng vai trò chủ đạo. Theo pháp luật, phân phối lại đợc thực

hiện cả theo chiều ngang lẫn chiều dọc. Theo chiều ngang có nghĩa

0

5

10

15

20

25

30

35

40

1980 10888806742

Nm

(%)

Thuỵ Điển

Tây Ban Nha

Nhật Bản

Thổ Nhĩ Kỳ

GDP

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 15

là, phân phối lại giữa những ngời khoẻ mạnh với những ngời

không may bị ốm đau, tai nạn; giữa nam với nữ; giữa những gia

đình không có con hoặc ít con với những gia đình đông con Còn

theo chiều dọc có nghĩa là phân phối lại giữa những ngời giàu, có

thu nhập cao với những ngời nghèo có thu nhập thấp thậm chí mất

thu nhập. Kinh nghiệm của các nớc kinh tế phát triển cho thấy,

tiến hành phân phối lại theo chiều dọc thờng có hiệu quả hơn và

diện đợc phân phối sẽ rộng hơn. Bởi vì, thông qua các chính sách

thuế thu nhập, giá cả và chính sách chi tiêu công cộng sẽ góp phần
làm cho số thu ngân sách ngày càng tăng, đồng thời lại tiết kiệm
đợc chi tiêu ngân sách. Từ đó, ngân sách Nhà nớc và ngân sách
địa phơng mới có cơ sở vững chắc và đủ lớn để tiến hành phân
phối lại nhằm đảm bảo an sinh xã hội.
– An sinh xã hội là sự che chắn, bảo vệ cho các thành viên
trong xã hội trớc các rủi ro và những biến cố bất lợi xảy ra. Tuy
nhiên, cứu trợ và diện đợc che chắn và bảo vệ lại không giống
nhau ở mỗi nớc và ngay trong một nớc cũng luôn có sự khác
nhau giữa các thời kỳ. Bởi vì, tất cả còn phụ thuộc vào điều kiện
kinh tế xã hội và thể chế chính trị của từng nớc. Chẳng hạn, trong
thời kỳ bao cấp ở nớc ta cũng nh ở nhiều nớc XHCN, tuy ngân
sách Nhà nớc có hạn, song ngời dân đi khám chữa bệnh không
phải trả tiền, ngời công sức không bị thất nghiệp và tích u việt

thể hiện khá rõ trong các chính sách xã hội. Tuy nhiên, do điều

kiện kinh tế yếu kém nên không thể thực hiện và duy trì đợc lâu

dài cho dù mục tiêu là hết sức tốt đẹp. Vì thế, khi bớc vào cơ chế

thị trờng, Chính phủ các nớc XHCN đã buộc phải thay đổi lại

chính sách. Và trong hoàn cảnh đó bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất

nghiệp đã lần lợt ra đời ở mỗi nớc trên cơ sở đóng góp của cộng

đồng để hình thành quỹ bảo hiểm, đồng thời có sự bảo trợ của Nhà

nớc. Cũng do điều kiện kinh tế – xã hội chi phối mà diện đợc bảo

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 16

vệ và che chắn trong hệ thống an sinh xã hội của các nớc thờng

đợc chia ra thành các “lới” khác nhau (Xem Hỡnh 1.3):

+ Lới thứ nhất, thờng che chắn và bảo vệ cho ngời lao

động và gia đình họ.

+ Lới thứ hai, là bảo vệ cho những đối tợng đợc u tiên.

+ Lới thứ ba, là che chắn, bảo vệ cho mọi thành viên trong xã

hội.

Hỡnh 1.3: Tng li an sinh xó hi
Việc chia ra các lới an sinh xã hội là rất cần thiết, vì nó liên
quan đến rất nhiều vấn đề khi ban hành chính sách cũng nh tổ
chức thực hiện chính sách. Theo quy luật chung thì lới thứ nhất,

có đối tợng ngày càng đợc mở rộng và lới thứ ba có đối tợng

ngày càng đợc thu hẹp, từ đó làm cho hệ thống an sinh xã hội ở

các nớc ngày càng vững mạnh.

– An sinh xã hội thể hiện chủ nghĩa nhân đạo và nhân văn cao

đẹp của con ngời trong mọi thời đại. Mỗi cá nhân trong cộng

đồng xã hội dù có địa vị sang hèn khác nhau nhng đều có một giá

trị xã hội nằm trong cả hệ thống giá trị xã hội. Họ phải đợc đảm

bảo mọi mặt cả tinh thần lẫn vật chất tối thiểu để sống và phát huy

hết khả năng của mình cho những giá trị cao đẹp của xã hội. Một

khi gặp rủi ro, bất hạnh, xã hội phải tạo cho họ những lực đẩy cần

thiết để họ khắc phục và vơn lên. Từ đó, kích thích tính tích cực

Lới thứ nhất

Lới thứ hai

Lới thứ ba

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 17

của họ, giúp họ phấn đấu hớng tới những chuẩn mực của chân –

thiện – mỹ. Cũng nhờ đó mà chng lại những t tởng ỷ lại, t

tởng “mạnh ai ngời ấy lo”, “đèn nhà ai nhà ấy rạng” giúp tạo nên

một xã hội hoà đồng giữa con ngời với con ngời, không phân
biệt chính kiến, tôn giáo, chủng tộc và địa vị xã hội. Chủ nghĩa
nhân đạo và nhân văn ở đây không chỉ thể hiện trong bản thân mỗi
con ngời, mỗi cộng đồng ngời, mà còn thể hiện ở cộng đồng
nhân loại. Nó không chỉ thể hiện trong phạm vi quốc gia mà còn
thể hiện rất rõ trờn phạm vi toàn thế giới.
3.3. Chc nng ca an sinh xó hi
ASXH có những chức năng chủ yếu sau:
1. Đảm bảo duy trì thu nhập liên tục cho mọi thành viên
trong cộng đồng xã hội ở mức tối thiểu để giúp họ ổn định cuộc
sống. Đây là chức năng cơ bản nhất vì nó gắn chặt với mục tiêu
đặt ra của tất cả các hệ thống ASXH ở các nớc trên thế giới.
Việc duy trì thu nhập liên tục cho những ngời lao động bị giảm
hoặc mất khả năng công tích, mất việc làm, những ngời “yếu thế”

trong xã hội là rất cần thiết và rất dễ thấy. Song, ngay cả những

ngời giàu sang và có địa vị xã hội đôi lúc cũng cần đến sự hỗ trợ

của ASXH, nếu không may gặp phải những thảm hoạ do chiến

tranh, do những hiện tợng thiên nhiên bất thờng nh động đất,

núi lửa, sóng thần v.v Bởi lẽ, những thảm hoạ đó sẽ không từ

một ai và hậu quả là vô cùng nặng nề không phải một sớm, một

chiều đã có thể khắc phục đợc. Vì thế, việc duy trì thu nhập liên

tục trong những lúc này, cho dù chỉ đảm bảo cuộc sống ở mức tối

thiểu là rất cần thiết và rất đáng quý đối với tất cả mọi ngời

trong cộng đồng xã hội.

2. Tạo lập lên quỹ tiền tệ tập trung trong xã hội để phân phối

lại cho những ngời không may gặp phải những hoàn cảnh éo le,

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 18

những ngời bị mất hoặc giảm thu nhập do các nguyên nhân

khác nhau v.v Những quỹ tiền tệ tập trung, do hệ thống ASXH

tạo lập rất đa dạng và phong phú. Chúng bao gồm cả những
nguồn quỹ rất lớn nh quỹ dự phòng của Chính phủ, quỹ BHXH
cho đến những nguồn quỹ có quy mô nhỏ nh quỹ thăm hỏi, quỹ
từ thiện trong các tầng lớp dâ c v.v Tất cả các nguồn quỹ nói
trên đều có một đặc điểm chung giống nhau trong quá trình tạo
lập và sử dụng là không nhằm mục đích kiếm lời trong hoạt động
của hệ thống ASXH. Trong xu hớng xã hội hoá hoạt động
ASXH đang diễn ra nhanh chóng ở các nớc trên thế giới nh
hiện nay, thì chức năng tạo lập quỹ của ASXH đóng vai trò ngày
càng quan trọng
3. Gắn kết các thành viên trong cộng đồng xã hội để phũng
nga, gim thiu v chia sẻ rủi ro và đối phó với những hiểm hoạ
xảy ra do các nguyên nhân khác nhau giúp cho cuộc sống định hình

và an toàn. Thật vậy, việc đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong những

khó khăn là một trong những truyền thống tốt đẹp của bất kỳ dân

tộc nào trên thế giới. Tuy nhiên, truyền thống đó nếu để tự phát,

chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹp và hiệu quả không cao. Nhất là

khi gặp thiên tai, địch hoạ gây thiệt hại lớn về ngời và của trên

phạm vi rộng thì việc khắc phục hu quả là rất khó. Chỉ có nhờ

các chính sách ASXH với cơ chế hoạt động đa dạng của mình,

mới có thể gắn kết đợc các thành viên trong cộng đồng, mới huy

động đợc tối đa mọi nguồn lực để chia sẻ rủi ro và khắc phục

đợc những hậu quả nghiêm trọng khi loài ngời gặp phải những

hiểm hoạ trong cuộc sống. Chính vì vậy, chức năng gắn kết các

thành viên trong cộng đồng của ASXH, không chỉ là cơ sở và điều

kiện để thực hiện mục tiêu an sinh trong phạm vi quốc gia, mà

còn là cơ sở và điều kiện để thực hiện mục tiêu an sinh trên phạm

vi toàn thế giới.

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 19

IV. CC CHNH SCH AN SINH X HI
Cùng với quá trình phát triển kinh tế – xã hội, diện bảo vệ và
che chắn của hệ thống ASXH ngày càng đợc mở rộng, nội dung
của ASXH ngày càng phong phú thì chính sách ASXH ngày càng
cần thiết. Bởi vì, chỉ có những chính sách đúng đắn và hợp lòng
dân thì việc tổ chức hệ thống ASXH mới đảm bảo hiệu quả. Ngày
nay, ASXH bao gồm rất nhiều thành tố khác nhau, nh: BHXH,
cứu trợ xã hội, u đãi xã hội, các quỹ dự phòng v.v Ngoài những
thành tố cơ bản này, các nớc còn triển khai những chơng trình
khác xoay quanh lĩnh vực ASXH, nh: chơng trình xoá đói giảm
nghèo, chơng trình trợ giúp pháp lý và các dịch vụ xã hội khác
(bảo hiểm và tiết kiệm, trợ giúp gia đình, trợ giúp ngời già và trẻ
em mồ côi không nơi nơng tựa v.v ). Dựa vào những thành tố nêu
trên, Chính phủ có thể ban hành từng chính sách cụ thể và riêng
biệt để có những định hớng đúng đắn tổ chức hệ thống ASXH.
Sau đây là một số chính sách cơ bản:
4.1. Bo him xó hi
BHXH ra đời đầu tiên ở CHLB Đức cách đây hơn một thế kỷ và
ngày nay hầu hết các nớc trên thế giới đều có chính sách BHXH.
BHXH đợc hiểu là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu
nhập cho ngời công trạng khi họ gặp rủi ro hoặc sự kiện bảo hiểm
làm giảm hoặc mất khả năng công phu, mất việc làm trên cơ sở hình
thành và sử dụng một quỹ tiền tệ tập trung nhằm đảm bảo đời sống
cho ngời công phu và gia đình họ góp phần đảm bảo ASXH. Chính
sách BHXH là chính sách xã hội chủ yếu do Chính phủ ban hành và
tổ chức thực hiện. Chính sách BHXH có mục tiêu chủ yếu là bảo vệ,
che chắn cho ngời công phu và gia đình họ khi ngời công lao gặp

phải rủi ro (nh: ốm đau, tai nạn ) hay các sự kiện bảo hiểm (nh:

sinh đẻ, già yếu ). Đặc điểm của loại chính sách này là:

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 20
– Nó đợc các nớc luật hoá tơng đối thống nhất trên cơ sở
các khuyến cáo của Tổ chức công sức quốc tế (ILO);
– Chính sách BHXH liên quan trực tiếp đến ngời công trạng,
ngời sử dụng công lao và cơ quan BHXH do Nhà nớc đứng ra tổ

chức;

– Nội dung và phạm vi điều chỉnh của chính sách BHXH phụ

thuộc chủ yếu vào điều kiện kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia trong

mỗi thời kỳ;

– BHXH là chính sách chủ yếu trong hệ thống các chính sách

ASXH. Nó đóng vai trò điều tiết và có mối quan hệ chặt chẽ với

các chính sách khác trong hệ thống các chính sách liên quan đến

ASXH

Khi đối tợng tham gia BHXH ngày càng đợc mở rộng, đối

tợng đợc bảo vệ ngày càng đông thì đơng nhiên sẽ góp phần

làm giảm số đối tợng thụ hởng trong các chính sách khác thuộc

hệ thống ASXH. Mặt khác, nếu hệ thống BHXH đợc mở rộng và

phát triển, quỹ BHXH sẽ tự cân đối và trang trải đợc các khoản

thu chi. Ngân sách Nhà nớc giảm bớt gánh nặng do phải cân đối

hàng năm để hỗ trợ. Đây là điều kiện và cũng là cơ hội để Nhà

nớc tập trung nguồn tài chính điều tiết và thực hiện các chính sách

cứu trợ xã hội, u đãi xã hội v.v

4.2. Cu tr xó hi

Từ khi con ngời sinh ra đã có hoạt động cứu trợ. Hoạt động

này thể hiện rõ tính nhân đạo, nhân văn và truyền thống đạo lý của

các dân tộc trên thế giới. Cứu trợ xã hội là sự giúp đỡ của Nhà nớc

và cộng đồng cho những ngời không may rơi vào hon cảnh bất

hạnh do những nguyên nhân khác nhau không tự lo liệu đợc cuộc

sống hàng ngày cho bản thân và gia đình. Cứu trợ xã hội có thể

biểu hiện ở nhiều chính sách xã hội có liên quan, nh: cứu tế xã

Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 21
hội, trợ giúp xã hội, trợ cấp gia đình. Những mảng chính sách này
có thể do Chính phủ thống nhất ban hành và cũng có thể do chính
quyền địa phơng quyết định. Các chính sách liên quan đến cứu trợ
xã hội thờng đợc coi là lới che chắn thứ hai hoặc thứ ba cho
mọi thành viên trong cộng đồng và cũng không nằm ngoài mục
đích chung của ASXH. Chính sách cứu trợ xã hội có đặc điểm:
– Tính pháp lý luôn bị hạn chế do đối tợng rộng nên phụ
thuộc rất nhiều vào điều kiện kinh tế – xã hội của mỗi nớc;
– Chính sách cứu trợ xã hội có liên quan đến tất cả mọi ngời
trong cộng đồng xã hội, không phân biệt vùng miền, tôn giáo, tín
ngỡng, dân tộc hay địa vị xã hội v.v
– Hoạt động cứu trợ để thực hiện chính sách cứu trợ rất phong
phú, đa dạng. Hoạt động này không chỉ đợc thực hiện bởi Nhà
nớc, mà nó còn đợc thực hiện bởi các tổ chức kinh tế – xã hội,
các đoàn thể và từng cá nhân trong cộng đồng xã hội. Đồng thời
hoạt động cứu trợ xã hội không chỉ bó hẹp trong phạm vi quốc gia
mà nó còn đợc thực hiện trên phạm vi quốc tế.
– Nhà nớc thực hiện chính sách cứu trợ xã hội chủ yếu thông
qua chính sách thuế để huy động sự đóng góp của các cá nhân, các
tổ chức vào ngân sách. Sau đó, dùng nguồn ngân sách này để cứu
trợ cho những ngời không may gặp thiên tai, địch hoạ hoặc lâm
vào hoàn cảnh yếu thế không tự lo liệu đợc cuộc sống của mình.
Một số nớc sau khi đã mở rộng đợc đối tợng tham gia
BHXH và hệ thống BHXH đã tơng đối vững kim cương, bắt đầu chuyển

sang thiết kế lại hệ thống ASXH của mình và coi cứu trợ xã hội là

nội dung chính của ASXH, chẳng hạn, nh: Niu-zi-lân, úc.

4.3 u ói xó hi

Ưu đãi xã hội là sự đãi ngộ đặc biệt cả về vật chất lẫn tinh

thần của Nhà nớc và cộng đồng đối với những ngời, hay đối với
Giáo trình An Sinh x hội
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 22
cả một cộng đồng ngời có công với dân, với nớc. Ưu đãi xã hội
là một chính sách xã hội đặc thù mà không phải tất cả các nớc
trên thế giới đều thực hiện. Bởi lẽ, mảng chính sách này phụ thuộc
chủ yếu vào truyền thống lịch sử và thể chế chính trị của từng
nớc. Chính sách u đãi xã hội thể hiện rõ nhất ở các nớc trong hệ
thống XHCN trớc đây, trong đó có Việt Nam. nớc ta, Đảng và
Nhà nớc quan niệm u đãi xã hội là trách nhiệm đặc biệt của toàn
Đảng, toàn dân đối với những ngời, những gia đình có công với
dân với nớc, nh: các thơng binh, bệnh binh, các thanh niên
xung phong, các gia đình liệt sỹ, gia đình có công với cách mạng
v.v Mục tiêu chính của chính sách u đãi xã hội là nhằm tái sản
xuất ra những giá trị tinh thần cao đẹp của dân tộc, là đền ơn, đáp
nghĩa nhằm thực hiện các mục tiêu chính trị, kinh tế và xã hội của
đất nớc. Chính sách u đãi xã hội có đặc điểm:
– Đây là chính sách xã hội đặc thù và cũng đợc luật hoá để
đảm bảo thực hiện công bằng, dân chủ;
– Đối tợng của chính sách u đãi xã hội là những ngời có công
với nớc, với dân trong các cuộc chiến tranh giành độc lập cho dân
tộc, trong phòng chống tội phạm, trong phát triển kinh tế, trong
nghiên cứu khoa học và trong các hoạt động văn hoá, nghệ thuật v.v
– Chính sách u đãi xã hội không chỉ liên quan đến lĩnh vực
vật chất mà còn liên quan cả đến lĩnh vực tinh thần và đôi khi lĩnh
vực tinh thần lại là căn bản. Việc tổ chức thực hiện chính sách u

đãi xã hội cũng rất đa dạng, nó có thể đợc thực hiện bởi Nhà nớc

và cũng có thể đợc thực hiện bởi các cấp chính quyền địa phơng

và các đoàn thể quần chúng trong cộng đồng

– Đây là mảng chính sách xã hội rất nhạy cảm vì nó liên quan

chủ yếu đến thể chế chính trị của mỗi nớc. Vì thế, khi ban hành
chính sách và tổ chức thực hiện chính sách này phải rất thống nhất
và đồng bộ
Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 23
4.4 Chớnh sỏch xoỏ úi gim nghốo
Theo số liệu thống kê của tổ chức FAO thuộc Liên hiệp quốc,
năm 2005 trên thế giới vẫn còn khoảng hơn 1,2 tỷ ngời thuộc diện
nghèo đói, chiếm hơn 1/6 dân số thế giới. Số ngời này chủ yếu
thuộc các nớc đang phát triển và chậm phát triển. Chính vì vậy,
xoá đói giảm nghèo không chỉ là mục tiêu của nhiều quốc gia, mà
còn là mục tiêu của cả thế giới. Rất nhiều nớc đã ban hành các
chính sách liên quan đến xoá đói giảm nghèo. nớc ta, chính
sách này đợc cụ thể hoá trong một loạt các chơng trình, nh:
chơng trình 135; chơng trình 327; chơng trình khuyến nông,
khuyến lâm và khuyến ng v.v Mục tiêu của chính sách xoá đói
giảm nghèo là nhằm trợ giúp những gia đình nghèo đói trong xã
hội về tiền vốn, về u đãi thuế, về khoa học kỹ thuật v.v để họ t
vơn lên và thoát khỏi nghèo đói. Chính sách xoá đói giảm nghèo
có đặc điểm:
– Thờng đợc cụ thể hoá và lồng ghép trong một số chính sách
có liên quan. Mỗi chính sách, mỗi chơng trình đều đợc luật hoá để
tổ chức thực hiện;
– Đối tợng thuộc chính sách này chủ yếu là những ngời
nông dân, những ngời buôn bán nhỏ và những ngời công sức tự

do trong xã hội;

– Chính sách xoá đói giảm nghèo nếu đợc thực hiện tốt và

đồng bộ sẽ rất có hiệu quả, bởi nó đảm bảo ASXH lâu dài và bền

vững;

– Việc tổ chức thực hiện chính sách xoá đói giảm nghèo chủ

yếu do Nhà nớc trung ơng và các cấp chính quyền địa phơng.
Ngoài ra, nó còn đợc thực hiện bởi các hội đoàn thể, nh: Hội
nông dân, Hội làm vờn, Hội cựu chiến binh v.v Nếu chính sách
ban hành đúng và tổ chức thực hiện tốt sẽ huy động đợc một
Giáo trình An Sinh x hội
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 24
nguồn vốn đáng kể từ các tầng lớp dân c, cũng nh các tổ chức
quốc tế ngoài nguồn vốn từ ngân sách Nhà nớc để thực hiện.
nớc ta trong những năm vừa qua, tỷ lệ số hộ gia đình nghèo đói đã
giảm đáng kể và đợc các tổ chức quốc tế đánh giá rất cao về vấn
đề này. Với kết quả đạt đợc là số hộ gia đình nghèo đói chỉ còn ở
mức 26% (chuẩn nghèo mới) đã thể hiện rất rõ chính sách xoá đói
giảm nghèo của Đảng và Nhà nớc ta là hoàn toàn đúng đắn và
đợc thực hiện rất có kết quả. Nhờ đó mà Liên hợp quốc cũng nh
các tổ chức quốc tế vẫn tiếp tục tài trợ và giúp đỡ bằng nhiều hình
thức khác nhau để duy trì chính sách này.
4.5 Qu d phũng
Quỹ dự phòng cú th là các quỹ dự phòng của Nhà nớc và
các quỹ tiết kiệm đợc hình thành bởi các thành viên tham gia tạo
lập nên. Quỹ dự phòng của Nhà nớc đợc tạo lập chính yếu từ ngân

sách Nhà nớc nhằm mục đích trợ giúp khẩn cấp và kịp thời cho

các thành viên trong cộng đồng, cho các vùng, các địa phơng

không may gặp phải những thảm hoạ do thiên tai gây ra, nh: bão,

lụt, sóng thần, dịch bệnh hàng loạt v.v Còn quỹ tiết kiệm đợc

các nớc phát triển áp dụng phổ biến. Loi qu ny rất đa dạng và

quy mô có khi rất lớn, nh: quỹ hu trí, quỹ bảo hiểm trọn đời

v.v Mục đích của các quỹ này là nhằm giúp ngời dân tự bảo

hiểm cho bản thân và gia đình khi không may gặp phải các rủi ro

trong cuộc sống. Quỹ dự phòng có đặc điểm:

– Rất đa dạng, phong phú và liên quan đến nhiều bộ luật của

từng nớc, nh: Luật ngân sách, Luật bảo hiểm thơng mại, Luật
bảo hiểm xã hội v.v
– Đối tợng đợc nhận trợ cấp từ các quỹ dự phòng là các địa
phơng, các tổ chức và cá nhân không may gặp thiên ai, mất mùa
gây hậu quả nghiêm trọng, nh
: kho tàng, nhà cửa, trờng học,
Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 25
bệnh viện bị h hỏng, phá huỷ, tính mạng và tài sản của các hộ gia
đình và các cá nhân bị mất mát hoặc bị đe doạ v.v Còn đối tợng
đợc thụ hởng từ các quỹ hu trí, quỹ bảo hiểm trọn đời chính là
các cá nhân và tập thể đóng góp tạo nên các loại quỹ này.
– Trong điều kiện kinh tế thị trờng, các loi quỹ dự phòng
ngày càng đợc mở rộng c v phạm vi và đối tợng. Việc tổ chức
hình thành và sử dụng quỹ dự phòng ngày càng đa dạng theo xu
hớng chung của các nền kinh tế phát triển.
Cùng với nhng nớc có nền kinh tế phát triển, ở khu vực
Đông Nam á, Xin-ga-po là nớc điển hình về tổ chức hình thành
và sử dụng các quỹ dự phòng để đảm bảo ASXH. Nhờ việc tổ chức
thực hiện các quỹ dự phòng, mà chính yếu là các quỹ tiết kiệm thông

qua bảo hiểm, Xin-ga-po đã huy động đợc tối đa nguồn lực tài

chính từ các cá nhân trong nớc. Nguồn quỹ này không chỉ có vai

trò trong ASXH, mà còn tạo lập đợc nguồn vốn để thực hiện đầu

t vào các chơng trình kinh tế – xã hội trong nớc rất có hiệu quả

Ngoài các chính sách nói trên, ASXH còn hàm chứa cả một số

loại dịch vụ xã hội khác, nh: dịch vụ đối với ngời già, ngời tàn

tật, tổ chức phục hồi chức năng, chơng trình kế hoạch hoá gia

đình v.v Các dịch vụ này có thể đợc thực hiện bởi Nhà nớc và

quỹ có thể đợc thực hiện bởi các tổ chức tự nguyện, tổ chức phí

Chính phủ v.v Hệ thống chính sách đảm bảo ASXH có thể đợc

mô hình hoá nh trong Sơ đồ 1.1 ở dới.
Các chính sách ASXH nói trên có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau và tất cả đều nhằm một mục đích chung là đảm bảo ASXH để
từ đó góp phần ổn định tình hình chính trị, xã hội và phát triển kinh
tế bền vững. Tuy nhiên, chính sách BHXH luôn đóng vai trò là hạt
nhân, vì mảng chính sách này là l
ới ASXH đầu tiên bảo vệ cho
ngời công phu – Những ngời tạo ra của cải vật chất và dịch vụ
Giáo trình An Sinh x hội
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 26
cho xã hội. Hơn nữa, BHXH lại chủ yếu đợc thực hiện dới hình
thức bắt buộc, quỹ BHXH do các bên tham gia phải đóng góp theo
luật định, vì thế xu hớng chung là nguồn quỹ này sẽ ngày càng
lớn. Đây là cơ sở vững chắc nhất có tính chiến lợc lâu dài để các
cơ quan BHXH chủ động trợ cấp khi ngời công lao gặp phải các

rủi ro và sự kiện bảo hiểm. Bởi vậy, BHXH là hạt nhân, là xơng

sống của hệ thống ASXH.

S 1.1: H thng chớnh sỏch an sinh xó hi

V. AN SINH X HI MT S NC TRấN TH GII

5.1. ASXH Cng ho Liờn bang c
Từ khi loài ngời sinh ra, ý tởng về việc cố gắng tự bảo vệ bản
thân và gia đình trớc những hiểm hoạ và rủi ro trong cuộc sống đã
đợc thực hiện. Tuy nhiên, phải trải qua nhiều thế kỷ, đến khi
ASXH
BHXH
Cỏc dch
v xó hi
Qu d
phũng
XH
Xoỏ úi
gim
n
g
hốo
CTXH
Ti liệu tham khảo
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 27
chuyển sang thời kỳ công nghiệp hoá giai cấp công nhân mới nhận
thức đợc đầy đủ sự cần thiết phải bảo vệ lẫn nhau trớc một loạt các
vấn đề trong cuộc sống và sản xuất, nh: ốm đau, tai nạn, khi già
yếu v.v Quá trình nhận thức này đã biến thành những hành động
cụ thể đi từ tự phát đến tự giác. Có nghĩa là lúc đầu họ tự tổ chức
thành những hội tơng hỗ để giúp đỡ lẫn nhau, sau đó đấu tranh với
giới chủ để đòi quyền lợi, đòi sự che chắn và bảo vệ trớc những
biến cố có thể xảy ra. Giai cấp công nhân Đức là những ngời đi tiên
phong trong cuộc đấu tranh này và đến giữa thế kỷ 19 buộc Chính
phủ Đức phải đứng ra can thiệp và xây dựng một hệ thống bảo hiểm
cho ngời công tích theo quyết định của Đại đế Wilhem I. Quá trình

hình thành và phát triển hệ thống BHXH cho ngời công sức ở Cộng
hoà Liên bang Đức cũng đi từ thấp đến cao theo từng giai đoạn.
– Giai đoạn trớc thế chiến thứ nhất, ba loại hình bảo hiểm là
BHYT, bảo hiểm tai nạn và bảo hiểm hu trí cho ngời lao động ra

đời đầu tiên đặt dới sự điều chỉnh chung thống nhất của hệ thống

BHXH.

– Giai đoạn từ năm 1914 đến năm 1945. Đây là giai đoạn gắn

liền với 2 cuộc chiến tranh thế giới và cũng là giai đoạn hoàn thiện

những gì đã có của hệ thống BHXH. Nội dung hoàn thiện là rà xét

lại hệ thống tổ chức và tài chính, kiểm tra tổ chức BHYT. Đồng thời

Nhà nớc trực tiếp đứng ra quản lý hệ thống bảo hiểm. Đối tợng bắt

buộc tham gia BHYT đợc mở rộng cho những ngời về hu

– Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1997. Đây là giai đoạn mà

hệ thống BHXH ở Đức có rất nhiều sự đổi mới và cải cách. Năm

1957 Hiệp hội bảo hiểm hu trí ra đời và đối tợng đợc mở rộng

cả cho những nhân viên văn phòng. Năm 1974 luật BHXH đợc

sửa đổi cơ bản. Nội dung sửa đổi tập trung vào các vấn đề, nh: mở

rộng đối tợng tham gia BHXH, nâng cao chất lợng hoạt động

của cả hệ thống, coi trọng hơn nữa loại hình BHYT Nhà nớc v.v

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 28

Năm 1989, xây dựng và thực hiện các dịch vụ bảo hiểm liên quan

đến nhu cầu của ngời tàn tật và những ngời cần chăm sóc đặc

biệt. Năm 1995, lại đánh dấu một lần sửa đổi nữa trong lĩnh vực

BHXH ở Đức,đó là thực hiện BHXH cho ngời nông dân và lần

này, đối tợng tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện đã đợc quy

định ro ràng hơn theo hớng đối tợng bắt buộc là chủ yếu.

– Giai đoạn từ 1997 đến nay. Giai đoạn này hệ thống BHXH ở

Đức vấn tiếp tục có những đổi mới và cải cách căn bản. Đó là, luật

BHYT đợc tách riêng và từ ngày 1/1/1991 Luật BHXH của Tây

Đức đợc đa vào áp dụng tại khu vực Đông Đức trớc đây. Cũng
trong giai đoạn này, ở Đức loại hình BHYT t nhân phát triển
mạnh mẽ, luật bảo hiểm hu trí Nhà nớc đã có sự cải cách cơ bản,
nh: tuổi nghỉ hu của ngời công trạng phải là 67 tuổi thay vì 65

tuổi nh trớc đây, áp dụng thuế thu nhập đối với những ngời

nghỉ hu v.v

Trải qua hơn 100 năm thực hiện BHXH, Cộng hoà Liên bang

Đức vẫn luôn coi BHXH là hệ thống trụ cột đảm bảo ASXH. Tuy

nhiên, bên cạnh BHXH, Chính phủ Đức vẫn rất coi trọng các quỹ

dự phòng của Nhà nớc và của t nhân nhằm khuyến khích mọi

ngời dân tự bảo hiểm mình trớc những rủi ro và những sự kiện

bảo hiểm. Chính vì thế, các loại dịch vụ BHTM ở Đức rất phát

triển, doanh thu phí bảo hiểm thơng mại hàng năm đứng thứ 3 thế

giới chỉ sau Mỹ và Nhật Bản. Các dịch vụ bảo hiểm thơng mại

thờng đợc áp dụng là bảo hiểm thân thể, bảo hiểm tai nạn, bảo

hiểm nhân thọ hỗn hợp, bảo hiểm trọn đời v.v Các quỹ dự phòng

của Chính phủ nhằm cứu trợ khẩn cấp khi cần thiết cho những

ngời dân khi gặp các thảm hoạ thiên tai, hoặc dịch bệnh. Ngoài ra,

ở Đức còn thực hiện các loại trợ cấp đặc biệt khác: trợ cấp để bảo

hộ nông nghiệp, trợ cấp phí bảo hiểm cho những ngời già có thu

nhập thấp tham gia BHYT, trợ cấp cho nông dân khi phải chuyển

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 29

dịch cơ cấu sản xuất để đáp ứng nhu cầu của thị trờng hoặc khắc

phục hậu quả thiên tai v.v

5.2 ASXH M

Nh ở phần đầu đã trình bày, năm 1935 Hoa Kỳ đã ban hành

đạo luật ASXH và tổ chức thực hiện khá tốt đạo luật này. Tuy

nhiên, nội dung của đạo luật ASXH lúc đó vẫn chỉ là các chế độ

BHXH nh ngày nay mà các nớc vẫn đang thực hiện. Trải qua quá

trình phát triển, bắt đầu từ năm 1953 trở lại đây chính sách ASXH
ở Hoa Kỳ đã có rất nhiều thay đổi cơ bản. BHXH vẫn là trụ cột của
hệ thống an sinh, thế nhng quỹ BHXH đợc tách ra thành các quỹ
thành phần và quỹ bảo hiểm hu trí đợc coi là loại quỹ quan trọng
nhất. Quỹ này đợc dùng để trả tiền lơng hu và tiền bảo hiểm
cho những tai nạn bất ngờ với số tiền dựa theo thu nhập đợc ghi
nhận trong suốt thời gian làm việc của ngời lao động. Chính phủ
liên bang trực tiếp quản lý nguồn quỹ này. Có 4 đối tợng đợc
hởng loại quỹ này: Những ngời về hu (trên 62 tuổi); những
ngời lao động bị mất khả năng công lao trong một thời gian dài;
trẻ em nhỏ của những ngời vợ hay chồng bị goá bụa; trẻ em nhỏ
của những ngời lao động đã mất khả năng công huân. Cơ quan

BHXH còn chu cấp tiền bảo hiểm y tế cho tất cả những ngời trên

65 tuổi với điều kiện đã nhận đợc tiền trợ cấp mất khả năng lao

động tối thiểu 2 năm.

Ngoài ra, Chính phủ còn có một số chính sách khác đảm bảo

ASXH, nh: trợ cấp khi cần thiết cho những ngời có thu nhập quá

thấp, quỹ hỗ trợ gia đình, quỹ hu trí dành riêng cho các cựu chiến

binh, quỹ hỗ trợ sinh viên, quỹ đào tạo nghề và quỹ trợ cấp nhà

cửa. Những quỹ này do Nhà nớc và chính quyền các bang lập ra

nhng không dựa vào sự đóng góp của ngời đợc trợ cấp.

Loại hình bảo hiểm tiết kiệm ở Hoa Kỳ phát triển rất mạnh.

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 30

Chính phủ thờng miễn giảm thuế cho các công ty BHNT và số

tiền thụ hởng BHNT cho bên tham gia, nhờ đó mà khuyến khích

ngời dân tự bảo hiểm.Từ những năm 1960 đến nay, doanh thu

phí BHNT của Mỹ vẫn luôn đứng đầu thế giới, năm 2005 đạt con

số kỷ lục là 596 tỷ đô la. Do các loại hình bảo hiểm phát triển,

cho nên tính đến năm 1989 ở Hoa Kỳ, Chính phủ đã kiểm soát

đợc 94% số việc làm thuộc hệ thống ASXH. Chỉ có công nhân
ngành đờng sắt, và những ngời làm kinh tế gia đình là ngoài
tầm kiểm soát.
Nguồn tài trợ để hình thành các loại quỹ ASXH ở Hoa Kỳ chủ
yếu là:
– Sự đóng góp của các bên tham gia BHXH;
– Thuế thu nhập cá nhân;
– Sự tài trợ của Chính phủ;
Trong đó, đóng góp của giới chủ sử dụng công sức và ngời

lao động là chủ yếu.

Tuy nhiên, ở Mỹ cũng nh các nớc kinh tế phát triển hiện

nay đang phải đối mặt với một thực tế là dân số đang già đi một

cách nhanh chóng. Tình trạng này đã đợc “Uỷ ban quốc gia về kế

hoạch hu trí Hoa Kỳ” cảnh báo từ lâu và uỷ ban này đã ví nh là

“Quả bom kinh tế hẹn giờ đang hiện lên ở phía chân trời”. Nếu

không đợc tháo gỡ ngay từ bây giờ có thể sẽ là mối đe doạ đối với

nớc Mỹ. Chính vì thế, năm 1997 Chính phủ Hoa Kỳ đã thành lập

một uỷ ban 24 thành viên gồm các nhà lãnh đạo trong các chính

giới Mỹ nghiên cứu và hoạch định một chiến lợc có tên là: “kế

hoạch an sinh hu trí thế kỷ 21″.

– Mục tiêu của kế hoạch này là phải đảm bảo sự bền vững của

ASXH

– Nội dung kế hoạch tập trung vào các vấn đề sau:

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 31

+ Khôi phục lại khả năng thanh toán dài hạn của hệ thống

BHXH Hoa Kỳ;

+ Xây dựng lại một quỹ BHXH bền vững;

+ Tăng quỹ hu trí theo phơng pháp truyền thống là mở rộng

đối tợng tham gia BHXH và cơ cấu lại mức đóng góp;

+ Khuyến khích ngời công tích ở lại công huân lâu hơn (tức

kéo dài tuổi nghỉ hu so với hiện nay);

+ Mở rộng hơn nữa các loại hình bảo hiểm hu trí, nhất là quỹ

hu trí t nhân thông qua hoạt động BHTM;

+ Cải tổ quỹ tiết kiệm cá nhân

Nếu thực hiện thành công kế hoạch này thì hệ thống ASXH của

Hoa Kỳ mới đạt đến độ bền vững và thu nhập của những ngời về

hu có thể tăng lên 10% vào năm 2030 (nếu về hu ở độ tuổi 67).

5.3 ASXH Trung Quc

Gần 2 thập kỷ vừa qua, Trung Quốc luôn nổi lên là một nớc

có tốc độ phát triển kinh tế nhanh nhất thế giới. Nhờ vậy, các tầng

lớp dân c trong xã hội đã đợc chia sẻ thành quả này ở các mức

độ khác nhau. Tuy nhiên, hiện nay vấn đề ASXH ở Trung Quốc

vẫn còn nổi cộm một loạt các vấn đề sau: Tỷ lệ số hộ gia đình nông

dân nghèo đói ở nông thôn vẫn còn khá cao (khoảng 26%); dân c

ở những vùng đô thị mới đợc đô thị hoá vẫn còn nghèo, sức khoẻ

kém vì chi phí y tế quá lớn so với thu nhập; tình trạng thất nghiệp

diễn ra khá phổ biến cả ở nông thôn và thành thị; tình trạng nghèo

đói ở nông thôn đã dẫn đến hiện tợng bỏ học gia tăng; thiên tai,

tai nạn bất ngờ vẫn không có xu hớng giảm; tổ chức hệ thống

ASXH còn nhiều lúng túng khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị

trờng v.v Để giải quyết đợc những vấn đề này đã xuất hiện

nhng thách thức đối với hệ thống ASXH ở Trung Quốc:

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 32

– Mức độ bảo vệ đối kháng với quy mô bảo vệ;

– Cứu trợ xã hội đối nghịch với quá trình phát triển kinh tế – xã

hội.

– Nhà nớc, chính quyền địa phơng và xã hội xuất hiện

những mâu thuẫn khi giải quyết vấn đề ASXH và tổ chức hệ thống

ASXH.
Suốt trong thời kỳ bao cấp, chính sách ASXH và hệ thống
ASXH của Trung Quốc cũng bao gồm 4 mảng lớn, đó là: BHXH,
cứu trợ xã hội, u đãi xã hội và xoá đói giảm nghèo. Thế nhng, do
dân số quá đông và chủ yếu lại sống ở nông thôn, cho nên diện
đợc bảo vệ còn rất hạn hẹp. Nhà nớc chủ yếu tập trung vào 2
mảng chính sách đó là: BHXH và xoá đói giảm nghèo. Trong xu
hớng phát triển nh hiện nay, Chính phủ Trung Quốc chủ trơng
gắn các lới ASXH với phát triển kinh tế – xã hội và thực hiện đa
dạng hoá hệ thống ASXH. Để hoàng hậut qua những thách thức nêu trên,

Chính phủ đề xuất các hớng đổi mới về chính sách ASXH và hệ

thống ASXH nh sau:

– Phát triển chơng trình tài chính vĩ mô để tạo thêm nhiều

việc làm và từ đó giúp ngời dân tự lo liệu, tự bảo vệ mình và gia

đình trớc những sự biến đổi khó lờng trong cuộc sống;

– Mở rộng mạng lới BHYT xuống tận nông thôn, vùng sâu,

vùng xa;

– Tăng cờng cung ứng các dịch vụ cộng đồng, nh: dịch vụ

BHYT, dịch vụ bảo hiểm thơng mại, dịch vụ tài chính xuống tận

các cơ sở xã phờng;

– Đa dạng hoá hệ thống ASXH, xoá bỏ tình trạng tập trung hoá

ở cấp trung ơng nh trớc đây, coi việc tổ chức thực hiện ASXH

là nghĩa vụ và trách nhiệm của cả trung ơng, địa phơng và toàn

xã hội;

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 33

– Đề cao vai trò các doanh nghiệp, các tổ chức phi Chính phủ

trong việc thực hiện ASXH;

– Tiếp tục các hoạt động nghiên cứu về ASXH giúp Chính phủ

không ngừng hoàn thiện và tổ chức tốt hệ thống ASXH trong điều

kiện nền kinh tế thị trờng.
5.4 ASXH Nht Bn
Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Hiến pháp của Nhật Bản có
quy định tại điều 25 nh sau: “Tất cả mọi ngời dân đều có quyền
đợc sống với mức sống tối thiểu đủ để họ có thể đợc khoẻ mạnh
về mặt thể chất và đời sống có văn hoá. Nhà nớc phải tìm mọi
cách để tăng cờng mở rộng hệ thống phúc lợi xã hội, hệ thống an
sinh xã hội, các dịch vụ sức khoẻ cộng đồng để đảm bảo cho các
hoạt động này bao quát đợc mọi mặt đời sống của nhân dân”. Với
những quy định trên, lúc đầu mục đích của hệ thống ASXH ở Nhật
Bản chủ yếu là giúp ngời dân nhanh chóng vợt qua những khó
khăn sau cuộc chiến, sau đó, đợc mở rộng ra nhiều lĩnh vực.
ASXH ở Nhật Bản bao gồm một loạt các chính sách xã hội có liên
quan, nh:
– Bảo hiểm sức khoẻ và chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân;
– Phòng ngừa các bệnh hiểm nghèo, nh: ung th, AIDS
– Chính sách lơng hu;
– Trợ cấp thu nhập;
– Dịch vụ cho ngời già;
– Trợ cấp ngời tàn tật;
– Hỗ trợ cho trẻ em;
– Bảo hiểm việc làm và tai nạn công trạng.
Cơ quan chịu trách nhiệm thực thi và giám sát các chính sách
ASXH nói trên là Bộ lao động, Sức khoẻ và phúc lợi. Quá trình

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 34

triển khai các chính sách diễn ra nh sau:

+ Năm 1961, Nhật Bản ban hành 2 đạo luật: bảo hiểm sức

khoẻ phổ thông và xây dựng hệ thống lơng hu phổ thông. Hai

đạo luật này đợc coi là trụ cột cho hệ thống ASXH Nhật Bản lúc

bấy giờ. Bởi vì, đối tợng đợc bảo vệ của 2 đạo luật này mang
tính phổ thông nên rất rộng. Hơn nữa, nó đáp ứng đợc những nhu
cầu tối thiểu, tối cần thiết của mọi tầng lớp dân c. Cùng với 2 đạo
luật này là Luật trợ cấp xã hội ra đời trớc đó (năm 1946) và Luật
bảo hiểm việc làm ra đời năm 1974. Mục đích ra đời 2 đạo luật này
là nhằm giảm nhẹ nguy cơ khó khăn trong cuộc sống của ngời
dân và nguy cơ thất nghiệp cũng nh những khó khăn mà ngời lao
động bị thất nghiệp sẽ gặp phải
+ Sau năm 1974, chơng trình BHXH ở Nhật Bản chính thức
đợc hoàn thiện trên cơ sở 4 đạo luật đã nêu ở trên. Chơng trình
này mang tính bắt buộc đối với ngời công lao và ngời sử dụng
lao động trên cơ sở có quan hệ công huân (quan hệ chủ – thợ). Các

đối tơng tham gia phải đóng góp vào chơng trình BHXH. Mức

đóng góp tỷ lệ thuận với mức thu nhập của mỗi bên và mỗi ngời,

nhà nớc chỉ là ngời đứng ra bảo trợ

+ Bên cạnh chơng trình BHXH bắt buộc, Nhật Bản còn thực

hiện các chơng trình khác để đảm bảo ASXH:

– Chơng trình trợ cấp công cộng nhằm duy trì mức thu nhập

tối thiểu cho ngời nghèo.Các chơng trình phúc lợi xã hội giành

cho ngời già, trẻ em và ngời tàn tật. Để thực hiện đợc những

chơng trình này, nguồn tài chính đều lấy từ ngân sách Nhà nớc

thông qua các chính sách thuế. Các nhà cung cấp dịch vụ để thực

hiện chơng trình là các bệnh viện, các trung tâm an dỡng, các

trung tâm phục hồi chức năng, có thể của Nhà nớc và cũng có thể

của t nhân. Tuy nhiên, tất cả những nhà cung cấp dịch vụ đều chịu

sự giám sát của Bộ Lao động, sức khoẻ và phúc lợi xã hội.

Ti liệu tham khảo

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 35

– Chơng trình cứu trợ xã hội. Chơng trình này nhằm mục

đích giúp những ngời không may gặp phải thiên tai, tai nạn bất

ngờ nhanh chóng khắc phục hậu quả. Chơng trình này đợc thực
hiện bởi quỹ dự phòng do Nhà nớc đứng ra thành lập.
+ Do tốc độ già hoá trong dân số Nhật Bản diễn ra nhanh
chóng, cho nên từ những năm 1990 trở lại đây, Chính phủ Nhật
Bản đặc biệt quan tâm đến hệ thống lơng hu. Hiện nay ở Nhật,
hệ thống lơng hu đợc xây dựng theo 3 cấp:
– Cấp 1 là lơng hu cơ bản: ở cấp này mọi ngời lao động
đều phải tham gia, nhng không có mối tơng quan với thu nhập
giữa những ngời tham gia. Mục đích xây dựng hệ thống lơng hu
cơ bản là nhằm đảm bảo cuộc sống tối t hiểu cho mọi ngời dân
khi về già. Chính phủ điều hành và tham gia quản lý lơng hu cơ
bản. Phơng thức đóng phí là một lần hoặc nhiều lần.
– Cấp 2 là lơng hu cho ngời làm thuê: ở cấp này cũng mang
tính bắt buộc đối với cả ngời làm thuê và ngời thuê công sức. Phí
bảo hiểm do cả 2 bên đóng góp và mức đóng góp phải tỷ lệ với
mức thu nhập. Mục đích xây dựng hệ thống lơng hu này là nhằm
nâng cao tinh thần trách nhiệm cả 2 bên (chủ – thợ) trong việc đảm
bảo cuộc sống cho ngời công phu khi về già. Chính phủ tham gia
điều hành và quản lý, song quỹ lơng hu cho ngời làm thuê
mang tính độc lập. Ngời lao động có thể tham gia cả hệ thống

lơng hu cấp 2 và cấp 1.

– Cấp 3 là lơng h

u tuỳ chọn: Hệ thống lơng hu ở cấp này

chủ yếu do các công ty t nhân đảm nhiệm (cụ thể là các công ty

bảo hiểm nhân thọ). Mức phí đóng góp để hình thành quỹ đợc các

công ty quản lý và duy trì chi trả trợ cấp hu trí theo các mức tự thoả

thuận khác nhau. Mục đích của hệ thống lơng hu này là cung cấp

các khoản tiền, phụ thêm để ngời già đảm bảo ổn định cuộc sống.

Giáo trình An Sinh x hội

Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân 36

Việc tổ chức thực hiện chính sách ASXH ở Nhật Bản đợc
thực hiện rất hài hoà cả ở cấp quốc gia, cấp địa phơng và cấp các
doanh nghiệp. Trong điều kiện hiện nay, vấn đề lơng hu luôn là
vấn đề nổi cộm nhất trong quá trình thực hiện và tổ chức thực hiện
ASXH.
5.5 ASXH Ma-lai-xia
Chính sách ASXH ở Ma-lai-xia đợc thực hiện từ năm 1951.
Vào năm này, Chính phủ ban hành chính sách BHXH với các chế
độ hu trí, tàn tật và tử tuất. Ngời công lao và ngời sử dụng lao
động đóng góp để hình thành quỹ tiết kiệm lao động do Bộ Tài
chính quản lý. Năm 1969, Malaisia bổ sung 2 chế độ BHXH mới
là: chế độ tai nạn công trạng và chế độ mất sức lao động. Hệ thống
BHXH lúc này chuyển cho Bộ nguồn lực quản lý. Các chế độ ốm
đau, thai sản và trợ cấp thôi việc do ngời sử dụng lao động trực
tiếp chi trả. Các chế độ BHXH dài hạn, nh: hu trí, tàn tật và tử
tuất đợc thực hiện dới hình thức bắt buộc, với mức đóng góp
tơng đơng nhau giữa ngời công huân và ngời sử dụng công sức.
Ngời công phu tham gia 3 chế độ này đều có 3 tài khoản cá nhân:
– Trong đó, 60% tổng số đóng góp chuyển vào tài khoản 1, số
tiền đóng góp và lãi trong tài khoản này chỉ đợc rút ra khi ngời
lao động đủ 55 tuổi.
– Tiếp đến là 30% số tiền đóng góp chuyển vào tài khoản 2
dùng để rút ra chi tiêu cho xây dựng nhà ở cho đến khi ngời lao
động 50 tuổi.
– Còn 10% số tiền đóng góp đợc chuyển vào tài khoản 3 để
chi phí cho các dịch vụ y tế nếu nh ngời công sức tham gia

BHXH bị ốm đau nặng hay gia đình họ có ngời thân bị ốm đau.

Ngoài chính sách BHXH, ở Ma-lai-xia còn có chính sách bảo

hiểm y tế toàn dân để chăm sóc sức khoẻ cộng đồng bằng các dịch

Nguồn gốc: https://danhgiaaz.com
danh mục: Hỏi đáp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *